Համացանցային միջնորդների պատասխանատվության առանձնահատկությունները և զարգացման միտումները
DOI-:
https://doi.org/10.46991/BYSU.C/2025.16.2.135Բանալի բառեր-:
համացանցային միջնորդներ, վիրավորանք, զրպարտություն, մեդիա, իրավունք, հրապարակում, պատասխանատվությունԱմփոփում
Վերջին տարիներին եվրոպական տիրույթում առավել ակտիվ է քննարկվում համացանցայինմիջնորդների պատասխանատվության առանցքային հարցը։ Արդիական է դարձել այն խնդիրը, թեարդյոք հարթակները պետք է պատասխանատվություն կրեն այն դեպքերում, երբ իրենց միջոցովտարածվում են վիրավորանք, զրպարտություն, ատելության խոսք և մարդու իրավունքները խախտող այլ բովանդակություն։ Խնդիրը հատկապես ակնառու է դառնում այն իրավիճակներում, երբ անձինք, որոնց իրավունքները խախտվել են, դիմում են հարթակներին՝ խնդրելով հեռացնելվիրավորական կամ զրպարտչական տեղեկատվությունը, սակայն հարթակները չենարձագանքում։ Այս պարագայում առաջանում է երկաստիճան պատասխանատվության հարցը. այն վերաբերում է ոչ միայն վիրավորանք կամ զրպարտություն տարածած անձանց, այլև այնսուբյեկտներին, որոնք հնարավորություն են տվել այդ բովանդակության հրապարակմանը։ Թեմանառանձնակի կարևորություն ստացավ 2016 թվականից մի շարք նախագահականընտրություններից և Մեծ Բրիտանիայում Brexit-ի հանրաքվեից հետո, երբ եվրոպական հանրայինդիսկուրսում սրվեց տեղեկատվական միջավայրի նկատմամբ վերահսկողության և խոսքիազատության հավասարակշռության հարցը։ Ներկայումս Մարդու իրավունքների եվրոպականդատարանը ձևավորել է գրեթե բյուրեղացած պրակտիկա այն տեսակետի շուրջ, որհամացանցային միջնորդները կարող են ենթարկվել պատասխանատվության այն դեպքերում, երբչեն ձեռնարկում անհրաժեշտ քայլեր իրենց հարթակներում վիրավորական կամ զրպարտչականբովանդակությունը հեռացնելու հարցում։ Այս հարցադրումն ու դրա հնարավոր կարգավորումներըդիտարկվում են նաև հայաստանյան իրավական իրականության մեջ՝ հաշվի առնելով գործողօրենսդրական զարգացումները և Սահմանադրական դատարանի նախորդ տարվա հոկտեմբերի1-ի որոշման կարգավորումները, որոնք կարող են էական ազդեցություն ունենալ մեր երկրում համացանցային միջնորդների պատասխանատվության ինստիտուտի ձևավորման հարցում։
Հղումներ
1. OECD. The Economic and Social Role of Internet Intermediaries. (n.d.). Retrieved June 28, 2025, from https://www.oecd.org/en/publications/theeconomic-and-social-role-of-internet-intermediaries_5kmh79zzs8vb-en.html
2. European Commission. The Digital Services Act. Retrieved June 28, 2025, from https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/priorities-2019-2024/europe-fit-digital-age/digital-services-act_en
3. Article 19. (2013). Dilemma of Liability. p. 6. Retrieved June 28, 2025, from https://www.article19.org/data/files/Intermediaries_ENGLISH.pdf
4. Google. Transparency Report. Retrieved June 28, 2025, from https://transparencyreport.google.com/
5. United Nations Conference on Trade and Development (UNCTAD). Reports. Retrieved June 28, 2025, from https://unctad.org/
6. U.S. Congress. (1996). Section 230 of the Communications Decency Act.
7. The White House. (2020). Executive Order on Preventing Online Censorship. Retrieved August 12, 2025, from https://trumpwhitehouse.archives.gov/presidential-actions/executive-order-preventing-online-censorship/
8. Cadwalladr, C. (2018). The Great British Brexit Robbery: How Our Democracy Was Hijacked. The Guardian. Retrieved June 28, 2025, from https://www.theguardian.com/technology/2017/may/07/the-great-british-brexit-robbery-hijacked-democracy
9. Government of the United Kingdom. Online Safety Act — Explainer. Retrieved June 28, 2025, from https://www.gov.uk/government/publications/online-safety-act-explainer/online-safety-act-explainer
10. UK Parliament. Online Harms White Paper. Retrieved June 28, 2025, from https://www.gov.uk/government/consultations/online-harms-white-paper
11. Directive 2000/31/EC of the European Parliament and of the Council of 8 June 2000 on certain legal aspects of information society services. Retrieved June 28, 2025, from https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex%3A32000L0031
12. European Court of Human Rights. Case of Delfi AS v. Estonia (Application no. 64569/09). Retrieved June 28, 2025, from https://hudoc.echr.coe.int/fre?i=001-155105
13. European Court of Human Rights. Case of Index.hu Zrt v. Hungary (Application no. 77940/17). Retrieved June 28, 2025, from https://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-226196
14. European Court of Human Rights. Case of Rolf Anders Daniel Pihl v. Sweden (Application no. 74742/14). Retrieved June 28, 2025.
15. European Court of Human Rights. Case of Sanchez v. France (Application no. 45581/15). Retrieved July 23, 2025, from https://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-224928
16. European Court of Human Rights. Case of Alexandru Pătraşcu v. Romania. Retrieved July 28, 2025, from https://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-238635
17. Deutsche Welle. Germany Implements New Internet Hate Speech Crackdown. Retrieved July 28, 2025.
18. The Library of Congress. Germany: Facebook Found in Violation of “Anti-Fake News” Law. Retrieved July 28, 2025.
19. Forbes. Germany Threatens Twitter with €50 Million Fine for Failing to Tackle Illegal Content. Retrieved July 28, 2025.
20. Légifrance. (2018). French Law No. 2018-1202 of December 22, 2018 on Combating the Manipulation of Information.Retrieved July 28, 2025.
21. The Russian Federation. (2006). Federal Law No. 149-FZ “On Information, Information Technologies, and Information Protection” (as amended). Retrieved July 28, 2025.
22. Meta. Community Notes and Fact-checking policy changes. The Guardian & VOA News. Retrieved August 11, 2025.
23. Amnesty International. (2022). Myanmar: Facebook’s Systems Promoted Violence Against Rohingya; Meta Owes Reparations. Retrieved July 1, 2025.
24. European Union. (2024). EU Artificial Intelligence Act. Regulation (EU) 2024/1689 of 13 June 2024.
25. The White House. (2025). America’s AI Action Plan.
26. National Assembly of Armenia. Draft Law on Amendments to the Civil Code of the Republic of Armenia (Պ-456-04.03.2014-ՊԻ-010/0).
27. Electronic Frontier Foundation (EFF). (2014). Armenian Bill Threatens Online Anonymity.
28. OSCE. (2014). Legal Analysis of Draft Amendments to the Civil Code of the Republic of Armenia.
29. Constitutional Court of Armenia. (2024). Decision No. ՍԴՈ-1752 dated 04.10.2024 on Article 1087.1(8) of the Civil Code of the Republic of Armenia.
30. Government of Armenia. Draft laws on Amendments and Additions to the Civil Code and the Law on Mass Media.Retrieved July 28, 2025.
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2025 Արփինե Հովհաննիսյան
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
