Արհեստական ինտելեկտի հիմնախնդիրը էկզիստենցիալ գոյաբանության համատեքստում
DOI-:
https://doi.org/10.46991/BYSU.E/2025.16.2.037Բանալի բառեր-:
արհեստական ինտելեկտ, վիրտուալ իրականություն, տեխնոծին հասարակություն, բանականություն, գիտակցություն, թվային տեխնոլոգիաներ, կենսոտեխնոլոգիական հեղափոխությունԱմփոփում
Արդի վիրտուալ ու թվայնացվող աշխարհում արհեստական ինտելեկտի զարգացման և մարդու էկզիստենցիալ գոյաբանության հարաբերակցման հարցերը տեսական ու գործնական նոր հնչեղություն են ձեռք բերել և փիլիսոփայական ու սոցիոմշակութային հատուկ անդրադարձի կարիք ունեն: Հաշվի առնելով այդ իրողությունը և անդրադառնալով ժամանակակից հասարակության առջև ծառացած մարտահրավերներին՝ հոդվածում հատուկ ուշադրության են արժանացել արհեստական ինտելեկտի էության, զարգացման ու գործառույթների, ինչպես նաև հարուցած խնդիրների ու հնարավոր վտանգների հիմնահարցերը: Ուշադրություն է դարձվել արհեստական ինտելեկտի հետ մարդու հնարավոր արդյունավետ փոխգործակցության հեռանկարներին, ինչպես նաև ցույց է տրվել մարդ-մեքենա համակարգերի ներուժը հասարակության իրական խնդիրների լուծման համար: Խնդիրն այն է, որ մեր կյանքի գրեթե բոլոր ոլորտներում արհեստական ինտելեկտի ներխուժումները, թվային տնտեսության, բիզնեսի ու կյանքի այլ բնագավառում նրա դերի մեծացումը, ինչպես նաև վիրտուալ իրականության ու հետմարդաբանական դարաշրջանի ձևավորումը պահանջում է նորովի մեկնաբանել նորագույն տեխնոլոգիաների տեղն ու դերը մարդկային կյանքում: Ի հավելումն ասվածի՝ արհեստական ինտելեկտի հանդեպ հետաքրության պատճառը ոչ միայն այն է, որ ժամանակակից մարդուն գրավում է տեխնոլոգիական նորարարությունների այն ձևերը, որոնք առնչվում են սոցիալ-տնտեսական կյանքի կատարելագործմանը, այլև, որ երևույթն ունի նաև խաղարկային դրսևորումներ և առնչվում է սպառողական հասարակության ազատ ժամանակի և ժամանցի կազմակերպման հիմնահարցերին։
Հղումներ
1. Միրզոյան Վ. Ա․, Հանրաբանական դիտարկումներ: Թարգմանությունների ժողովածու, Եր., Մեկնարկ, 2024 թ., 400 էջ:
2. Агамбен Дж. Homo sacer. Суверенная власть и голая жизнь. М., «Европа», 2011, 256 с.
3. Брайдотти Р. Постчеловек. М., Института Гайдара, 2021. 408 с.
4. Ваттимо Дж. Прозрачное общество. М., Логос, 2002, 128 с.
5. Гумбрехт Х. У. Производство присутствия: чего не может передать значение․М․, Новое литературное обозрение, 2006, 184 с.
6. Делѐз Ж. Капитализм и шизофрения․ Екатеринбург, Рипол классик, т.1, 2025, 512 с.
7. Кассирер Э. Избранное. Опыт о человеке․ М., Гардарика, 1998, 794 с.
8. Кутырёв В. А. Естественное и искусственное:борьба миров. Директ-Медиа, М., 2014, 270 с.
9. Мамардашвили М. К. Сознание – это парадоксальность, к которой невозможно привыкнуть: Как я понимаю философию: Москва: Прогресс, 1990. 199 с.
10. Мигуренко Р. А. Человеческие компетенции и искусственный интеллект, Изв․Томского политех․ университета. Экономика: Философия, социология и культурология. 2010. Т. 317. № 6, 85-89 с.
11. Мигуренко Р. А. Постнеклассические стратегии решения проблемы сознания и здравый смысл. Томск․политех․ унив․ Эконом․, Философия, социология и культурология., 2012. № 6, 157-161 с.
12. Сергеев С. Ф. Образование в техногенном мире: гуманизм и трансгуманизм. Школьные технологии. , № 1, 2018. 22-28 с.
13. Стоян А. А. Роль "машин желания" в обществе массового человека. Вестник ЛГУ, № 1, 2018, 56-68 с.
14. Терещенко Н.А. Социальная философия после «смерти социального»: Казань: Казан. ун-т., 2011, 368 с.
15. Энтин М. Л., Энтина Е. Г., Тнэлм Н. И.. В поисках партнерских отношений – XI.Росия и Европейский Союз в 2019-первой половине 2020 года. М., Зебра -Е, 2020, 592 с.
16. Eden A. H., Jams M. H. Singularity Hypotheses: A Scientific and Philosophical Assessment, Springer Heidelberg New York Dordecht London, 2013.1-12
17. Jonas H. Homo pictor and differentia of man. Social Research.Vol. 29., № 2 (S․1962), 201–220p.
18. Leroi-Gourhan, A. Gesture and Speech․ Cambridge, MA: October, 1993, 451 p.
1. Mirzoyan V. A., Republican Reflections: A Collection of Translations, Yerevan, Meknark, 2024, 400 p.
2. Agamben, G. Homo Sacer: Sovereign Power and Bare Life. Moscow, “Evropa”, 2011, 256 p.
3. Braidotti, R. The Posthuman. Moscow, Gaidar Institute, 2021, 408 p․
4. Vattimo, G. The Transparent Society. Moscow, Logos, 2002, 128 p․
5. Gumbrecht, H. U. The Production of Presence: What Meaning Cannot Convey. Moscow, New Literary Observer, 2006, 184 p.
6. Deleuze G. Capitalism and Schizophrenia. Yekaterinburg, Ripol Klassik, Vol. 1, 2025,512 p.
7. Cassirer E. Selected Works: An Essay on Man. Moscow, Gardarika, 1998, 794 p.
8. Kutyrev V. A. The Natural and the Artificial: A Struggle of Worlds. Moscow, Direct-Media, 2014, 270 p.
9. Mamardashvili M. K. Consciousness Is a Paradox One Cannot Get Used To: How I Understand Philosophy. Moscow: Progress, 1990, 199 p.
10. Migurenko R. A. Human Competencies and Artificial Intelligence, Proceedings of Tomsk Polytechnic University. Economics: Philosophy, Sociology, and Cultural Studies. 2010, Vol. 317, No. 6, pp. 85–89.
11. Migurenko R. A. Post-Nonclassical Strategies for Solving the Problem of Consciousness and Common Sense. Tomsk Polytechnic University. Economics, Philosophy, Sociology, and Cultural Studies, 2012, No. 6, pp. 157–161.
12. Sergeev, S. F. Education in a Technogenic World: Humanism and Transhumanism. School Technologies, No. 1, 2018, pp. 22–28.
13. Stoyan A. A. The Role of "Machines of Desire" in the Society of the Mass Man. Vestnik LGU, No. 1, 2018, pp. 56–68.
14. Tereshchenko N. A. Social Philosophy after the "Death of the Social". Kazan: Kazan University, 2011, 368 p.
15. Entin M. L., Entina E. G., Tnelm N. I. In Search of Partnership Relations – XI. Russia and the European Union in 2019–First Half of 2020. Moscow, Zebra-E, 2020, 592 p.
16. Eden A. H., Jams M. H. Singularity Hypotheses: A Scientific and Philosophical Assessment, Springer Heidelberg New York Dordecht London, 2013.1-12p.
17. Jonas H. Homo pictor and differentia of man. Social Research.Vol. 29., № 2 (S․1962), 201–220p.
18. Leroi-Gourhan A. Gesture and Speech․ Cambridge, MA: October, 1993, 451 p.
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2025 Nelli Alaverdyan
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
