Ոչ նյութական մշակութային ժառանգությունը՝ որպես հայագիտության զարգացման հնարավորություն
DOI-:
https://doi.org/10.46991/hc.2025.si1.289Բանալի բառեր-:
հայագիտություն, ոչ նյութական մշակութային ժառանգություն, ՅՈՒՆԵՍԿՕ, ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ցանկերԱմփոփում
Ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ոլորտը վերջին տասնամյակներում գլոբալ մշակութային քաղաքականության առաջնահերթություններից է։ Մշակութային ժառանգության անշարժ կառույցներից ու տարածքներից բացի, միջազգային մշակութային քաղաքականությունը սկսեց կենտրոնանալ նաև ավանդույթների և դրանց կրողների ուղղությամբ՝ համարելով այն ժամանակակից մշակութային միջավայրերի ու մշակութային ժառանգության պահպանության ապագայի խնդիրը։ 2006թ. Հայաստանի Հանրապետությունը վավերացրել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի 2003 թ. «Ոչ նյութական մշակութային ժառանգության պաշտպանության մասին» կոնվենցիան՝ մաս դառնալով միջազգային օրակարգի։
Ոչ նյութական մշակութային ժառանգության միջազգային և տեղական տարբեր անվանակարգերում և ցանկերում տվյալ երկրի մշակութային ժառանգության տարրերի ներառումը ի թիվս բյուրոկրատական, պետական քաղաքականության գործընթացների, նախևառաջ ենթադրում է բովանդակային և հայեցակարգային մոտեցումներ։ Այս առումով, հայագիտության ոլորտը վճռորոշ դեր ունի։
Հոդվածում քննարկվում են հայագիտության հնարավորությունները և ներուժը՝ ոչ նյութական մշակութային ժառանգության գլոբալ և տեղական քաղաքականության դինամիկ զարգացումների համատեքստում։ Կարևորվում են ինչպես հայագիտական ուսումնասիրությունների մեթոդաբանական մոտեցումների վերա(սահմանելու) խնդիրները, սեփական մշակութային ժառանգության «թարգմանության» և գլոբալ շտեմարաններում ներկայացվածության համար անհրաժեշտ մոտեցումների ներուժը, այնպես էլ ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ստեղծած չափանիշներին աջակցող հետազոտական միջավայրի ներուժի խնդիրներն ու հնարավորությունները։
Միաժամանակ ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ոլորտը մեթոդաբանական առումով հայագիտության համար լուրջ ներուժ ունի միջգիտակարգային, ներառական և քաղաքականության վրա գործուն ազդեցություն ունեցող հետազոտությունների իրականացման առումով։
Այս ներուժի իրացումը փոխադարձ արդյունավետ կարող է դառնալ ինչպես հայագիտության հետազոտությունների, այնպես էլ ոչ նյութական մշակութային ժառանգության փորձի պահպանության համար։
Հղումներ
Voch’ nyut’akan mshakut’ayin zharrangut’yun: Dasakargumn u ch’ap’voroshich’nery: (Teghekatvakan ughets’uyts’) 2009 / Khmb., A. Sargsyan; HH GAA Hnagitut’yan yev azgagrut’yan in-t. HH Mshakuyt’i nakhararut’yun. Yerevan: (in Armenian)
Aikawa 2004-Noriko Aikawa, An Historical Overview of the Preparation of the UNESCO International Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage, No. 221–222 (Vol. 56, No. 1–2, 2004), Oxford, էջ 137․
Boas 1938-Boas, F.,The mind of primitive man (Rev. ed.). 1938, Macmillan.
Date palm, knowledge, skills, traditions and practices - intangible heritage - Culture Sector - UNESCO․
Debarbieux, B., Bortolotto, C., Munz, H., & Raziano, C., 2021- Debarbieux, B., Bortolotto, C., Munz, H., & Raziano, Sharing heritage? Politics and territoriality in UNESCO’s heritage lists. Territory, Politics, Governance, 2021, 1–17.
Hafstein 2015-Hafstein, Intangible Heritage as Diagnosis, Safeguarding as Treatment. Journal of Folklore Research, 2015, 52(2-3), 281.
Han 2022-Han, C., On the Subjects of Intangible Cultural Heritage Practice and Protection. Western Folklore, 2022, 81(2/3), 297–310.
Kirshenblatt-Gimblett, B., 2014-Kirshenblatt-Gimblett, B Intangible Heritage as Metacultural Production†. Museum, 2014, 66: 163-174.
Kurin, R. 2007, Kurin, R., Safeguarding intangible cultural heritage: Key factors in implementing the 2003 Convention. International journal of intangible heritage, 2007, 2(8), 9-20.
Nye, J. S. Jr., 2008-Nye, J. S. Jr. The ANNALS of the American Academy of Political and Social Science, 2008,616(1), 94–109.
Pfeilstetter, R.,2017-Pfeilstetter, R., Culture in Heritage On the Socio-Anthropological Notion of Culture in Current Heritage Discourses. Anthropos, 2017,112 (2), 609-616.
Traditional Korean wrestling (Ssirum/Ssireum) - intangible heritage - Culture Sector - UNESCO
Varpahovskis, E., 2018-Varpahovskis, E., Intangible cultural heritage: Is it a platform for cooperation or competition between cultural diplomacies? The case of South Korea–Japan–China relations within UNESCO’s ICH framework. SNU Journal of International Affairs, 2018, 3(1).
Criteria for inscription on the lists established by the 2003 convention for the safeguarding of the intangible cultural heritage Paris 5 – 6 December 2005․
Karg voch’ nyut’akan mshakut’ayin arzhek’neri nuynakanats’man, p’astat’ght’avorman, pahpanut’yan yev teghekatvut’yan p’vokhanakman, Havelvats N 1 HH karravarut’yan 2010 t’vakani septemberi 3-i N 1173 - N voroshman. (in Armenian)
Hayagitut’yan zargats’man hayets’akargin, hayagitut’yan volorti zargats’man 2012-2025 t’vakanneri rrazmavarut’yany yev dra irakanats’man mijots’arrumneri zhamanakats’uyts’in havanut’yun talu masin, Hayastani Hanrapetut’yan karravarut’yan nisti ardzanagrut’yunits’ k’aghvatsk’, 12 hunvari 2012 t’vakani N 1 ardzanagrayin voroshum. (in Armenian)
Hayastani Hanrapetut’yan voch’ nyut’akan mshakut’ayin arzhek’neri ts’ankeri kazmman ch’ap’voroshich’nery yev voch’ nyut’akan mshakut’ayin zharrangut’yan arzhek’neri ts’anky hastatelu masin karravarut’yan № 310-A voroshum, 2010 marti 1. (in Armenian)
HH mshakut’ayin taratsk’neri chanach’man ch’ap’voroshich’nery yev mshakut’ayin taratsk’neri ts’anky hastatelu masin HH karravarut’yan voroshum, 2012. (in Armenian)
HH orenk’y voch’ nyut’akan mshakut’ayin zharrangut’yan masin, hoktember 7, 2009t’ HO-187-N. (in Armenian)
HH` anhapagh pashtpanut’yan karik’ unets’vogh voch’ nyut’akan mshakut’ayin zharrangut’yan ts’ankeri grants’man u kazmman ch’ap’voroshich’nery yev drants’ himan vra kazmvats voch’ nyut’akan mshakut’ayin zharrangut’yan arzhek’neri ts’anky hastatelu masin HH karravarut’yan voroshum, 2011. (in Armenian)
Voch’ nyut’akan mshakut’ayin arzhek’neri nuynakanats’man, p’astat’ght’avorman, pahpanut’yan yev teghekatvut’yan p’vokhanakman kargy u voch’ nyut’akan mshakut’ayin arzhek’i vkayagri dzevy hastatelu masin Karravarut’yan N1173-N voroshum, 2010 septemberi 3. (in Armenian)
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2025 Ռուզաննա Ծատուրյան
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
