Роль научного центра «Качар» в деле развития арменоведения в Арцахе
DOI:
https://doi.org/10.46991/hc.2025.si1.143Ключевые слова:
Арцах, Шуши, Качар, армяноведение, культура, интеллектуальное наследие, архив, ежегодник, издательство, научная конференцияАннотация
После провозглашения независимости в Республике Арцах был зафиксирован прогресс в области государственного строительства, а также в духовно-культурной и научно-образовательной сферах. Для содействия этим процессам в 2006 году в Шуши был основан Научный центр «Качар», который сыграл значительную роль в особенности в развитии арменоведения и исследовании истории Арцаха. В созданной профессиональной библиотеке и архиве истории Арцаха хранились уникальные материалы по вопросам Арцахского движения, отечественной войны 1991-1994 годов и периодической прессы, издававшейся в Арцахе.
С целью обсуждения актуальных проблем арменоведения и введения в научный оборот неопубликованных документов Центр издал информационный бюллетень «Качар», а затем ежегодник, методические работы, сборники документов и исследования по истории журналистики Арцаха. В 2008 году, совместно с Музеем истории Шуши, были проведены исследования вновь обнаруженных памятников. В 2011 году Центр успешно реализовал направленный на развитие арменоведения грантовый проект, привлекая молодых специалистов.
Ключевым направлением деятельности Центра является организация международных научных конференций по стратегически важным темам и публикация материалов, что придало особую значимость развитию арменоведения в Арцахе.
В ноябре 2020 года Шуши был захвачен, в результате чего важная часть интеллектуального наследия армянского народа, аккуратно собиравшаяся и хранившаяся в Центре, была, к сожалению, утрачена. Однако общественные инициативы по развитию арцахской школы арменоведения продолжились в Степанакерте, а в 2023 году, после полного захвата Арцаха, Центр переехал в Ереван, где продолжает арменоведческие исследования.
Публикации Центра оцифрованы и доступны на сайте Национальной библиотеки Армении.
Библиографические ссылки
Azg, 2. 32, 2006, ej 2: (in Armenian)
Azat Arts’akh, 7. 89, 2006, ej 6: (in Armenian)
Abrahamyan 2010 - Abrahamyan H., Ogtakar usumnamet’vodakan dzerrnark, «Kacharr» (KGK-i taregirk’): Gk’. 4(47-58), Shushi, «Kacharr» gitakan kentroni hrat., 2010, ej 335-339: (in Armenian)
Adrbejani ts’eghaspanakan vark’y 2021 - Adrbejani ts’eghaspanakan vark’y. patmut’yun yev ardiakanut’yun (iravak’aghak’akan gnahatakanits’ minch’ev mijazgayin dataran): Mijazgayin arrts’ants’ gitazhoghov, nvirvats Shushii hay bnakch’ut’yan ts’eghaspanut’yan 100-rd tarelits’in (Shushi, 2020 t’. hulisi 15-16), zekuts’umneri zhoghovatsu, kaz. yev khmb., M. A. Harut’yunyan, Yerevan, «Edit print» hrat., 2021, 552 ej + 32 ej nerdir: (in Armenian)
Ahyan 2015 - Ahyan M., «Klor seghan», nvirvats Shushii martyan voghbergut’yan 91-rd tarelits’in, Kacharr (KGK-i taregirk’): Gk’. 7 (83-94), 2013, Shushi, «Kacharr» gitakan kentroni hrat., 2015, ej 219-222: (in Armenian)
Avanesov H.- Avanesov H., Grk’i shnorhandes Shushii «Kacharr» gitakan kentronum, Nor Shahumyan, 17-18, 2015, ej 6: (in Armenian)
Avanesov 2016 - Avanesov H., Arts’akhyan azatamarti taregrut’yan steghtsman chanaparhin. «Kacharr» (KGK-i taregirk’): Gk’. 3. Shushi, «Kacharr» gitakan kentroni hrat., 2014, 272 ej, «Mesrop Mashtots’» Hamalsarani Lratu (gitakan hodvatsneri parberakan zhoghovatsu), Yerevan, Limush, 2016, ej 461-464: (https://arar.sci.am/dlibra/publication/389026/edition/359814?language=en) (in Armenian)
Avanesov H.- Avanesov H., Arts’akhyan azatamarti taregrut’yan steghtsman chanaparhin. «Kacharr» (KGK-i taregirk’): Girk’ 3. Shushi, «Kacharr» gitakan kentroni hrat., 2014, 272 ej, Martik, 7. 27-28 2016, ej 6: (in Armenian)
Avanesov 2017 - Avanesov H., «Kacharr» gitakan kentrony yev Arts’akhyan azgayin azatagrakan payk’ari taregrut’yuny, khmb., «Kovkasy` mer yndhanur tun» mijazgayin gitazhoghovi hodvatsneri zhoghovatsu, Step’anakert, Dizak plyus, ej 21-26: (in Armenian)
Gabriyelyan A., Shushii anmegh zoheri hishatakin, Azat Arts’akh, 3. 35. 2006, ej 7: (in Armenian)
Gabriyelyan K., Verakangnel mer divanagitakan hmayk’y[Klor seghan Step’anakertum], Azg, 8.148, 2006, ej 3: (in Armenian)
Grigoryan L., Hanrahavak’ Shushium, Azat Arts’akh, 9. 122. 2008, ej 2: (in Armenian)
Lragroghakan hanragitak 2012 (https://shushiikachargitkentron.blogspot.com/p/blog-page.html): (in Armenian)
Khach’atryan 2017 - Khach’atryan S., Ants’yali dasery mez het yen, Kacharr taregirk’, Gk’. 8 (95-106), Shushi, «Kacharr» gitakan kentroni hrat., 2017, ej 217-220: (in Armenian)
«Kacharr» gk’. 4 - Kacharr (KGK-i taregirk’): Gk’. 4, Adrbejani petakan ahabekch’ut’yuny yev et’nikakan ztumneri k’aghak’akanut’yuny Lerrnayin Gharabaghi dem, khmb., Harut’yunyan M., Shushi, «Kacharr» gitakan kentroni hrat., 2010, 348 ej: (in Armenian)
«Kacharr» gk’. 6 - Kacharr (KGK-i taregirk’): Gk’. 6(71-82), 2012, Shushin` haykakan mshakuyt’i ojakh (Haykakan gratput’yan 500-amyakin nvirvats mijazgayin gitakan konferansi zekuts’umner), Shushi, «Kacharr» gitakan kentroni hrat., 2014, 240 ej + 16 ej nk.: (in Armenian)
KGK - «Kacharr» gitakan kentroni arkhiv, f. 333, g. 8, t’. 9-23 (in Armenian)
KGA - «Kacharr» gitakan kentroni arkhiv, f. 333, g. 21, t’. 2: (in Armenian)
Hayrenik’, 3. 6. 2006, ej 3: (in Armenian)
Hayats’k’ Yerevanits’ 2019 - Mher Harut’yunyan, Arts’akhyan sharzhman patmagrut’yan himnaharts’ery (Mas I) Dektemberi 13 https://acnis.am/hy/book-review/43-2019 (in Armenian)
Harut’yunyan A., Adrbejan-LGHH hakamartut’yan k’aghak’akan yent’akhork’ery, Martik, 8. 31. 2006, ej 5: (in Armenian)
Harut’yunyan 2008 – Harut’yunyan M., «Kacharr» gitakan kentroni gortsuneut’yuny (2006 t’. p’etrvari 20 – 2007 t’. dektemberi 20), Kacharr (KGK-i taregirk’): Gk’. 1: Khmb.` M. A. Harut’yunyani, Shushi, «Kacharr» gitakan kentroni hrat., 2008, ej 5-29: (in Armenian)
Harut’yunyan 2010 – Harut’yunyan M., Arts’akhi parberakan mamuli patmut’yunits’: Arts’akhi parberakan mamuli matenagtut’yun (1874-2009t’t’.), Patmak’nnakan neratsut’yamb, tsanot’agrut’yunnerov, meknabanut’yunnerov, Step’anakert, «Dizak plyus», 2010, 240 ej (https://haygirk.nla.am/upload/1941-/arcaxi_parberakan_mamuli_patm_2010.pdf) (in Armenian)
Harut’yunyan 2012 - Harut’yunyan M. Shushin` vorpes hay mamuli kentron https://shushiikachargitkentron.blogspot.com/p/aouaae-u-aoe-iuiau-naoauaoyuy.html (in Armenian)
Harut’yunyan 2014 - Harut’yunyan M., «Kacharr» gitakan kentron» hasarakakan kazmakerput’yan 2009 t’. gortsuneut’yan masin, Kacharr (KGK-i taregirk’): Gk’. 3(35-46), 2009, Shushi, «Kacharr» gitakan kentroni hrat., 2014, ej 3-15: (in Armenian)
Harut’yunyan 2015 - Harut’yunyan M., «Kacharr» gitakan kentron» hasarakakan kazmakerput’yan gortsuneut’yuny 2010-2013 t’vakannerin, Kacharr (KGK-i taregirk’): Gk’. 7 (83-94), 2013, Shushi, «Kacharr» gitakan kentroni hrat., 2015, ej 3-18: (in Armenian)
Harut’yunyan 2017 - Harut’yunyan M., «Kacharr» gitakan kentron» hasarakakan kazmakerput’yan 2014-2015 t’t’. gortsuneut’yan masin, Kacharr taregirk’, Gk’. 9 (107-118), Shushi, «Kacharr» gitakan kentroni hrat., ej 3-36: (in Armenian)
Harut’yunyan 2022 - Harut’yunyan M., Arts’akhi Hanrapetut’yunum ugheghayin kentroni ardi khndirneri u arrajnahert’ut’yunneri masin, Gitut’yan yev krt’ut’yan dery petut’yan zargats’man gortsum, «Mesrop Mashtots’» Hamalsarani 25-amyakin nvirvats mijazgayin gitazhoghov (29 hoktemberi, Step’anakert, 2022 t’.), ej 115-133 (https://hal.science/hal-04025391v2/document) (in Armenian)
Harut’yunyan V., Gitakan kentrony gortsum e, Kacharr, 6. 4. 2006, ej 1: (in Armenian)
Harut’yunyan V., «Gharabaghi chakatagiry» grk’i shnorhandesy Shushium, Azat Arts’akh, 9. 101. 2007, ej 7: (in Armenian)
Hovhannisyan 2008 - Hovhannisyan L., Himnakazm gitakan gradarani steghtsman chanaparhin, Kacharr (KGK-i taregirk’): Gk’. 1(10-22): Khmb.` M. A. Harut’yunyani, Shushi, «Kacharr» gitakan kentroni hrat.n, 2008, ej 227-230: (in Armenian)
Hovsep’yan N., Yeritasard serundy datapartum e, Martik, 3-4.12. 2006, ej 7: (in Armenian)
Minasyan, Vardanyan 2017 - Minasyan E., Vardanyan A., Patmagitakan ushagrav ashkhatut’yun, Patmut’yun yev mshakuyt’, ej 507-512 (http://publications.ysu.am/wp-content/uploads/2017/09/Graxosutyun.pdf): (in Armenian)
Petrosyan A., Shushii grahratarkch’ut’yan 190-amyakin nvirvats klor seghan 13.07. 2018, ej 1 http://berdpress.com/news/842--190- (in Armenian)
Petrosyan A., Grk’i shnorhandes Arts’akhi zhurrnalistneri miut’yunum, Berd, 2020, ej 1 http://berdpress.com/news/1168-2020-02-22-09-11-53 (in Armenian)
Petrosyan A., Mher Harut’yunyan. Shushium mtavor vit’khari harstut’yan korsti darry dasy sovorets’rets’ iratesoren gnahatel steghtsvats iravichaky. A1+ 2024, https://www.aravot.am/2024/07/14/1432627/
Sarukhanyan V., Nor girk’` Arts’akhi parberakan mamuli masin, Hetk’, 2010 https://hetq.am/hy/article/13583 (in Armenian)
Suk’iasyan G., Nshvets’ Shushii gratput’yan 190-amyaky, Mankavarzhakan hamalsaran, 9. 11. 2018, ej 5 (https://tert.nla.am/archive/NLA%20TERT/Mankavarjakanhamalsaran2003/11.pdf) (in Armenian)
Suk’iasyan 2020 - Suk’iasyan G., Girk’y yev gradaranayin-teghekatvakan mshakuyt’y Arts’akhum: Usumnakan dzerrnark, Yerevan, Hegh. hrat., 108 ej: (in Armenian)
Suk’iasyan G., Azgayin lezvov arrajin tpagrut’yunn irakanats’noghnery hayern ein, Hayastani Hanrapetut’yun, 2021 (https://hhpress.am/aylq/2021/7098/) (in Armenian)
Vahanyan I., Shushium steghtsvets’ gitakan kentron (Teghekatvakan haghordagrut’yun «Kacharr» gitakan kentron» hasarakakan kazmakerput’yan himnadir hamazhoghovi masin), Kacharr, 3. 1. 2006, 1, 4: Vardanyan 2015- Vardanyan A., M. A. Harut’yunyan․ Ants’yaly mez het e. veragnahatumner, khorhrdatsut’yunner, SH., «Kacharr» gitakan kentron, 2015, 96 ej: Mesrop Mashtots’ hamalsarani Lratu, ej 474-476: https://arar.sci.am/dlibra/publication/388926/edition/359714/content (in Armenian)
Vardanyan 2016 - Vardanyan A., «Kacharr» (KGK-i taregirk’): Girk’ 6, Shushin` haykakan mshakuyt’i ojakh (Mijazgayin gitakan konferansi zekuts’umner), Shushi, «Kacharr» gitakan kentroni hratarakch’ut’yun, 2014, 240 ej: Mesrop Mashtots’ hamalsarani Lratu (gitakan hodvatsneri parberakan zhoghovatsu), 2016, Yerevan, Limush, ej 467-469: https://arar.sci.am/dlibra/publication/389028/edition/359816/content (in Armenian)
K’. Yu., Himnarar gitakan gradaran. khndirner u zargats’man herrankarner, Kacharr, 11. 9.2006, ej 1: (in Armenian)
Ohanjanyan N., Miats’man amenakarch chanaparhy` ankakhut’yunn e, Azat Arts’akh, 8. 95. 2006, ej 1-2: (in Armenian)
Arutyunyan M. 2014 - Arutyunyan M., Izdatel'skoye delo i periodika v Shushi kak faktor razvitiya Armyanskoy obshchestvenno-politicheskoy i nauchnoy mysli, Strategicheskiye bezopasnostnyye issledovaniya (nauchno-ekspertnaya seriya), T. 4, Nauch. ruk.: G. S. Kotandzhyan, Yerevan, Institut natsional'nykh strategicheskikh issledovaniy imeni D. Kanayana Ministerstva Oborony Respubliki Armeniya, 2014, s. 376-386. (in Russian)
Arutyunyan YU. 2014 - Arutyunyan YU., Inoyazychnyye periodicheskiye izdaniya Shushi kak svidetel'stva dominirovaniya Armyanskoy kul'tury do 20-ykh gg. XX veka, Strategicheskiye bezopasnostnyye issledovaniya (nauchno-ekspertnaya seriya), T. 4, Nauch. ruk.: G. S. Kotandzhyan, Yerevan, Institut natsional'nykh strategicheskikh issledovaniy imeni D. Kanayana Ministerstva Oborony Respubliki Armeniya, 2014, s. 394-400. (in Russian)
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2025 Մհեր Հարությունյան, Հովիկ Ավանեսով

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution-NonCommercial-ShareAlike» («Атрибуция — Некоммерческое использование — На тех же условиях») 4.0 Всемирная.