Սուբյեկտի ձևավորման մեսիական մոդելը Չակ Պալանիկի «Փրկվածը» և «Շնչահեղձություն» վեպերում
DOI:
https://doi.org/10.46991/BYSU.B/2026.17.3.050Բանալի բառեր:
Պալանիկ, մեսիական դիսկուրս, սուբյեկտի ձևավորում, հետմոդեռնիզմ, ինքնությունԱմփոփում
Հոդվածում առաջարկվում է Չակ Պալանիկի գեղարվեստական փիլիսոփայության նորովի ընթերցում, որն իրականացվում է «Փրկվածը» և «Շնչահեղձություն» վեպերում մեսիական մոդելի վերլուծության միջոցով: Ուսումնասիրության առանցքում սուբյեկտի ձևավորման գործընթացն է ավանդական հեղինակության ճգնաժամի պայմաններում, երբ կրոնական, սոցիալական և ընտանեկան կառույցներն այլևս ունակ չեն ապահովելու անհատի կայուն ինքնությունը: Ցույց է տրվում, որ Պալանիկի ստեղծագործական աշխարհում մեսիական մոտիվը չի սահմանափակվում սոսկ կրոնական թեմատիկայով, այլ հանդես է գալիս որպես ազատության, պատասխանատվության և ինքնորոշման ընկալման համընդհանուր եղանակ։ Երկու վեպերի համադրական քննությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու սակրալի տեքստային մարմնավորման ձևերի փոխակերպմանը՝ հրապարակայնորեն կերտվող մարգարեի կերպարից դեպի ընտանեկան հիշողության, հոգեբանական կախվածության և տրավմատիկ փորձառության ներքին տիրույթ։ Հիմնավորվում է, որ այս գործընթացն արտացոլում է սուբյեկտայնության մոդելի փոփոխությունը, որի շրջանակում ինքնավարության որոնումը կապված է ոչ թե բուն իշխանության հաղթահարման, այլ մարդկային «ես»-ը ձևավորող խորհրդանշական մեխանիզմների վերաիմաստավորման հետ։ Ստացված արդյունքները թույլ են տալիս «Փրկվածը» և «Շնչահեղձություն» վեպերը դիտարկել որպես հեղինակային սուբյեկտայնության հայեցակարգի ձևավորման երկու հաջորդական փուլեր, որոնք բացահայտում են մեսիական մոդելի էվոլյուցիան հետմոդեռնիստական մշակույթում։
Ներբեռնումներ
Հղումներ
1. Baudrillard Jean. (1994). Simulacra and Simulation / trans. by S. F. Glaser. Ann Arbor: University of Michigan Press. – 164 p.
2. Butler J. (1997). The Psychic Life of Power: Theories in Subjection. – Stanford, CA: Stanford University Press, pp. 37, 59. [Electronic resource]. Available at: https://surl.li/hgjkmw (Accessed: 04.07.2026).
3. Foucault Michel. (1995). Discipline and Punish: The Birth of the Prison / Translated by Alan Sheridan. – New York: Vintage Books. – 333 p.
4. Foucault Michel. (2021). The History of Sexuality. Vol. 4: Confessions of the Flesh / Translated by Robert Hurley; Ed. by Frédéric Gros. – London: Penguin Books. – 396 p.
5. Freud Sigmund. (1958). Remembering, Repeating and Working-Through (Further Recommendations on the Technique of Psycho-Analysis II) // The Standard Edition of the Complete Psychological Works of Sigmund Freud. Vol. 12. London: Hogarth Press. – P. 145-156. URL: https://clck.ru/3T8LoG (accessed 16 April 2026).
6. Gonchar-Khanjyan N., Tovmasyan K. (2020). The Problematics of
7. Hesse H. (1969). Steppenwolf / Translated by Basil Creighton; with suggestions by Hellmut Frenz. – New York: Bantam Books. – 248 p.
8. Lacan Jacques. (1966). Écrits. – Paris: Éditions du Seuil. [Electronic resource]. Available at: https://mudrac.ffzg.hr/~bmikulic/Filoz-Psy2012/JL_0393329259.pdf (Accessed: 04.07.2026).
9. McCampbell Mary W. (2009). “Paradigms Are Dissolving Left and Right”: Baudrillard’s Anti-Apocalypse and Chuck Palahniuk’s Survivor. In: Sacred and Immoral: On the Writings of Chuck Palahniuk / Ed. by Jeffrey A. Sartain. – Newcastle upon Tyne: Cambridge Scholars Publishing. – P. 146–158.
10. Palahniuk Chuck. (2002). Choke. – New York: Anchor Books. – 272 p.
11. Palahniuk Chuck. (2003). Survivor. London: Vintage Books, 2003. – 294 p.
12. Palahniuk Chuck. (2004). Stranger Than Fiction (True Stories). – New York: Doubleday. [Electronic resource]. Available at: https://openlibrary.org/works/OL18932W/Stranger_Than_Fiction (Accessed: 04.07.2026).
Palahniuk’s Novel “Survivor” in Relation to Nietzsche’s Philosophical Concept. Foreign Languages in Higher Education. Vol. 24, No. 2 (29). – P. 121–131. [Electronic resource]. Available at: https://surl.li/crfpoh (Accessed: 04.07.2026). (In Russ.)
13. Ricoeur Paul. (1992). Oneself as Another / Translated by Kathleen Blamey. – Chicago: University of Chicago Press. [Electronic resource]. Available at: https://www.academia.edu/1767103/Oneself_as_another (Accessed: 04.07.2026)).
14. Sacred and Immoral: On the Writings of Chuck Palahniuk. (2009). Ed. by Jeffrey A. Sartain. – Newcastle upon Tyne: Cambridge Scholars Publishing. – 240 p. [Electronic resource]. Available at: https://clck.ru/3TQRC2 (Accessed: 04.07.2026).
15. Stirrings Still: The International Journal of Existential Literature. (2005). Fall/Winter. Vol. 2, No. 2: The Fiction of Chuck Palahniuk / Ed. by Erik M. Grayson. – Binghamton: Binghamton University. – 152 p. [Electronic resource]. Available at: https://clck.ru/3UTyVX (Accessed: 04.07.2026).
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2026 Katya Tovmasyan
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
