Առածների ու ասացվածքների ուսումնասիրման լեզվամշակութային ու լեզվաճանաչողական–գործաբանական հայեցակերպերը
DOI-:
https://doi.org/10.46991/BYSU.B/2025.16.2.098Բանալի բառեր-:
առած, ասացվածք, առածային խոսույթ, լեզվամշակույթ, ճանաչողական գործընթացԱմփոփում
Հոդվածում ներկայացվում են լեզվամշակույթի վերաբերյալ ակադեմիական մոտեցումները, որոնք ընդգրկում են մտածողության, ճանաչողության ու խոսույթի փոխառնչությունների շրջանակը: Մասնավորապես՝ առածներն ու ասացվածքները լեզվամշակույթի յուրօրինակ դրսևորում են, որոնց հիմքում հասարակական ճանաչողությունն է: Առածներն ու ասացվածքները բովանդակում են լեզվամշակույթի յուրօրինակությունները՝ հանդես գալով իբրև լեզվամշակութային հիշողության պահպանման միջոց: Առածների գործաբանական առանձնահատկությունների վերհանման դիտանկյունից կարևորվում է ճանաչողական գործընթացների նշանակությունը: Այս համատեքստում հարկ է ընդգծել առածների հաղորդակցական գործառույթի էական դերը խոսույթային դաշտում, ինչպես նաև ընդհանուրի և անհատականի դրսևորումները: Նկատի առնելով վերոնշյալը՝ ժամանակակից լեզվաբանական հետազոտությունների համատեքստում արդիական է առածների ու ասացվածքների ուսումնասիրությունը լեզվամշակութային ու լեզվաճանաչողական–գործաբանական հայեցակերպերի հատման տիրույթում: Առածներն ու ասացվածքները դիտարկվում են լեզու, մշակույթ, ճանաչողություն, խոսույթ կարգերի փոխկապակցվածության համատեքստում:
Հղումներ
Բաղդասարյան Հ. (2023). Համընդհանուրի, ազգայինի և անհատականի հակադրամիասնությունը որպես թարգմանական խնդիր, Եր․, ԵՊՀ հրատ․: (Baghdasaryan, H. (2023). Ham@ndyuvani, azgaynaki yev anhadakanin hakadramiasnut’yuny vorpes targmanakan khndir. Er., YPH hrat).
Բրուտյան Գ. (1972). Փիլիսոփայություն և լեզու․ Եր․, «Հայաստան» հրատ․: (Brutyan, G. (1972). P’ilisosap’yut’yun yev lezu. Er.: “Hayastan” hrat).
Баранов, А. Н., Добровольский, Д. О. (2008). Аспекты теории фразеологии. М.: Знак. (Baranov, A. N., Dobrovol’skiy, D. O. (2008). Aspekty teorii frazeologii. M.: Znak).
Красных, В. В. (2013). Лингвокультура как объект когнитивных исследований. Вестник Московского университета. Сер. 9. Филология. № 2, с. 7-18. (Krasnykh, V. V. (2013). Lingvokultura kak ob’yekt kognitivnykh issledovaniy. Vestnik Moskovskogo universiteta. Ser. 9. Filologiya, № 2, s. 7–18).
Лучинина, Е. Н. (2004). Лингвокультурология в системе гуманитарного знания. Критика и семиотика, Вып. 7, с. 238-243. (Luchinina, E. N. (2004). Lingvokulturologiya v sisteme gumanitarnogo znaniya. Kritika i semiotika, Vyp. 7, s. 238–243).
Мокиенко, В. М. (2015). Аспекты исследования славянской паремиологии / Паремиология в дискурсе. Общие и прикладные вопросы паремиологии. Пословица в дискурсе и в тексте. Пословица и языковая картина мира. Под ред. О. В. Ломакиной. Москва, с. 4-25. (Mokienko, V. M. (2015). Aspekty issledovaniya slavyanskoy paremiologii / Paremiologiya v diskurse... M.: s. 4–25).
Мурзин, Л. Н. (1996). О лингвокультурологии, ее содержании и методах. Русская разговорная речь как явление городской культуры. Екатеринбург: Арго, с. 7-13. (Murzin, L. N. (1996). O lingvokulturologii, yeye soderzhanii i metodakh // Russkaya razgovornaya rech’ kak yavlenie gorodskoy kultury. Yekaterinburg: Argo, s. 7–13).
Пермяков, Г. Л. (1975). К вопросу о структуре паремиологического фонда. Типологические исследования по фольклору. Москва: Наука, с. 247-274. (Permyakov, G. L. (1975). K voprosu o strukture paremiologicheskogo fonda // Tipologicheskie issledovaniya po fol’kloru. M.: Nauka, s. 247–274).
Тер-Минасова, С. Г. (2000). Язык и межкультурная коммуникация. М․: Слово. (Ter-Minasova, S. G. (2000). Yazyk i mezhkul’turnaya kommunikatsiya. M.: Slovo).
Хроленко, А. Т. (2009). Основы лингвокультурологии: Учебное пособие. Под ред. В.Д. Бондалетова. 5-е изд. М.: Флинта: Наука. (Khrolenko, A. T. (2009). Osnovy lingvokulturologii: Uchebnoe posobie. 5-e izd. M.: Flinta: Nauka).
Anscombre, J-C. (2000). Parole proverbiale et structures métriques. Langages, 34e année, № 139, La parole proverbiale, sous la direction de Jean-Claude Anscombre, p. 6-26.
Baghdasarián, H. (2021). Algunas consideraciones sobre la traducción al italiano de las paremias de la novela Rinconete y Cortadillo de Cervantes, Paremia, 31, p. 149-161.
Belkhir, S. (ed.) (2024). Proverbs within Cognitive Linguistics: State of the Art. John Benjamins Publishing Company.
Charaudeau, P. (2001). Langue, discours et identité culturelle. Revue de didactologie des langues-cultures, 3-4, № 123, p. 341-348.
Charaudeau, P. (2004). Comment le langage se noue à l’action dans un modèle socio-communicationnel du discours. De l’action au pouvoir. Cahiers de linguistique française, № 26, Les modèles du discours face au concept d’action, Actes du 9ème colloque de Pragmatique de Genève et colloque Charles Bally, p. 151-175.
Dijk, T. (2008). Discourse and Context. A Sociocognitive Approach. Cambridge University Press.
Kramsch, C. (1998). Language and Culture, Oxford University Press.
Duranti, A. (2003). Language as Culture in U.S. Anthropology: Three Paradigms. Current Anthropology. Volume 44. Number 3, p. 323-347.
Galisson, R. (1988). Cultures et lexicultures. Pour une approche dictionnairique de la culture partagée. Annexes des Cahiers de linguistique hispanique médiévale, vol. 7, Hommage à Bernard Pottier, p. 325-341.
Humboldt, W. (2000 [1828]). Sur le caractère national des langues et autres écrits sur le langage. Trad. fr. éd. Bilingue. Paris : Seuil.
Hutchins, E. (1996). Cognition in the Wild. The MIT Press.
Lotman, I, Ouspenski B. (1990). Sémiotique de la culture russe. Traduit du Russe et Annoté par Françoise Lhoest. Lausanne: L’Âge d’Homme.
Loubier, C. (2008). Langues au pouvoir. Politique et symbolique. Préface de William Francis Mackey. Paris : L’Harmattan.
Sharifian, F. (2017). Cultural Linguistics. Cultural Conceptualisations and Language. John Benjamins Publishing Company.
Sinha, C. (2017). Ten Lectures on Language, Culture and Mind. Cultural, developmental and evolutionary perspectives in cognitive linguistics. Distinguished Lectures in Cognitive Linguistics, Vol. 6, Brill.
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2025 Nare Shalunts
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
