ՀՈԳԵՍՈՄԱՏԻԿ ԽԱՆԳԱՐՈՒՄՆԵՐԸ ՊԱՅՄԱՆԱՎՈՐՈՂ ՏԵՍԱԿԱՆ ՀԱՅԵՑԱԿԱՐԳԵՐԸ. ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆԻՑ ՊՐԱԿՏԻԿԱ
DOI-:
https://doi.org/10.46991/SBMP/2025.8.1.075Բանալի բառեր-:
հոգեսոմատիկ խանգարումներ, խանգարումների պատճառները, հույզ, հիվանդություն, գեշտալտ մոտեցումԱմփոփում
Վերջին տարիներին կտրուկ աճել է հոգեսոմատիկ խանգարումներով տառապող հիվանդների թիվը, ինչի մասին վկայում են թե՛ բժիշկները, թե՛ հոգեբանները, թե՛ հոգեթերապևտները։
Հոգեսոմատիկ խանգարումները բարդ և բազմակողմանի երևույթներ են, որոնք հիմնված են ինչպես հոգեբանական, այնպես էլ՝ սոմատիկ գործընթացների վրա։ Պատմականորեն տարբեր հետազոտողներ առաջարկել են բազմաթիվ մոդելներ և հայեցակարգեր՝ փորձելով բացատրել հոգեկան վիճակների և ֆիզիկական ախտանիշների միջև կապը: Այսպես, օրինակ, մ.թ.ա. 5-րդ դարում Սոկրատեսը պնդում էր, որ հոգեկանից առանձին չկա ֆիզիկական հիվանդություն, իսկ Պլատոնն ասել էր. «Մեծ սխալ են թույլ տալիս՞ երբ ֆիզիկական և հոգեկան հիվանդությունները բուժում են տարբեր բժիշկներ։ Ի վերջո, մարմինն անբաժան է հոգուց»։ Հիպոկրատը հիվանդությունը համարում էր ոչ թե աստվածների պատիժ, այլ հիգիենայի կանոնների խախտում, ոչ ճիշտ ապրելակերպի և շրջակա միջավայրի պայմանների արդյունք։ Եթե բժիշկները կարծում են, որ հիվանդության պատճառ են հանդիսանում այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են գենետիկան, վարակները, բակտերիաները և այլ կենսաբանական գործոնները, ապա հոգեթերապևտները կարևոր դեր են հատկացնում հոգեբանական գործոններին։
Սույն հոդվածի նպատակն է ուսումնասիրել հոգեսոմատիկ խանգարումների ձևավորման և առաջացման գործում հոգեբանական գործոնների դերը: Դիտարկվում են հոգեվերլուծական, բնութագրական, նեյրոֆիզիոլոգիական և ինտեգրացիոն տեսությունները, որոնք օգնում են հասկանալ հոգեսոմատիկ խանգարումների էությունը։
Հղումներ
Biryukov M. Resomatizatsiya. Detskiye privychki kak prichiny vzroslykh problem. 07.07.2018 https://birukov-mihail.ru/resomatizatsiya-detskie-privychki-kak-prichiny-vzroslyh-problem/ (last visit 08.02.2025)
Dunbar F. Psychosomatic Diagnosis(1943) https://psycnet.apa.org/record/1944-02434-000
Klinicheskaya psikhologiya: Uchebnik dlya vuzov. 4-ye izd. / Pod red. B. D. Karvasarskogo. — SPb.: Piter 2011. — 864 p ISBN 978-5-459-00808-1
Psikhosomatika / Praktikum / I. G. Malkina-Pykh, Moskva, Berlin, «Direkt-Media» 2020.-459 с.
Frolova, YU. G. Psikhosomatika i psikhologiya zdorov'ya: Ucheb. posobiye. 2-ye izd., pererab. i dop. / YU.G. Frolova. – Mn.: YEGU, ISBN 985-6723-21-3., 2003. – 172 p. https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/40258/1/frolova_psihosom_i_psi_zdor_uch_pos.pdf
Sandomirskiy M. Psikhosomatika i telesnaya psikhoterapiya: Prakticheskoye rukovodstvo. - М.: «Klass», 2005. – 592 p.
Serov S. Bronkhial'naya astma, Geshtal't geshtal'tov №2, 2006, pp 78-85
https://gestalt-therapy.ru/biblio/theor/astma ( last visit 10.05.24)
Kholmogorova, A.B., Garanyan, N.G. (2000). Somatizatsiya: istoriya ponya-tiya, kul'tural'nyye i semeynyye aspekty, ob"yasnitel'nyye i psikhoterapevticheskiye modeli. Konsul'tativnaya psikhologiya i psikhoterapiya, 8(2), 5–50. https://psyjournals.ru/journals/cpp/archive/2000_n2/Holmogorova (last visit 12.05.24)
Chanturiya A., Vismont V. Konstitutsiya cheloveka i yeye rol' v patologii. Uchebno-metodicheskoye posobiye. -Minsk. BGMU, 2008. – 23 p.
Type A behavior and your heart. M.Friedman, R. Rosenman. New York, 1974.- pg. 312 https://archive.org/details/typebehavioryour0000frie/page/n9/mode/2up
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2025 Vanane Mirzoyan
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
