ESG ՉԱՓԱՆԻՇՆԵՐԻ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅՈՒՆԸ ՆԵՐԴՐՈՂՆԵՐԻ ՎԱՐՔԱԳԾԻ ԵՎ ՈՐՈՇՈՒՄՆԵՐԻ ԿԱՅԱՑՄԱՆ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑԻ ՎՐԱ՝ ՄԵՆՏԱԼ ԷՎՐԻՍՏԻԿԱՅԻ ՏԵՍԱՆԿՅՈՒՆԻՑ
DOI-:
https://doi.org/10.46991/SBMP/2025.8.2.024Բանալի բառեր-:
ներդրողների հոգեբանություն, որոշումների կայացման էվրիստիկա և կողմնակալություններ, սահմանափակ ռացիոնալություն, ESG չափանիշներ/ցուցանիշներ, էթիկական նկատառումներԱմփոփում
Ներդրողների կողմից որոշումների կայացումը հաճախ ձևավորվում է ներդրումային ընկերության մի շարք ֆինանսական և ոչ ֆինանսական պարամետրերի ուսումնասիրության միջոցով՝ ներդրումային շահութաբերությունը կանխատեսելու, ապրանքի կամ շուկայի հետ կապված ապագա ռիսկերն ու մարտահրավերները որպես ամբողջություն հասկանալու, ընկերության մտավոր պատկերը ստեղծելու համար՝ իր առավելություններով և թերություններով: 1970-ական թվականներից և դրանից հետո հոգեբանական հետազոտությունները թույլ տվեցին մեզ հայեցակարգել իրական աշխարհի որոշումների կայացումը (ՄԿ), հասկանալ մարդկային տեղեկատվության մշակման սահմանափակումները և մեր ռացիոնալությունը սահմանափակող անձնական ճանաչողական, հուզական առանձնահատկությունների ազդեցությունը, միևնույն ժամանակ թույլ տալով մեզ կայացնել օպտիմալ որոշումներ: Հետազոտությունը մեզ հնարավորություն տվեց հասկանալու էվրիստիկայի և կողմնակալության ճանաչողական մեխանիզմները, որոնք որոշ չափով պարզեցնում են բարդ տեղեկատվական հոսքը և օպտիմալացնում մտավոր վերլուծության գործընթացը, սակայն կարող են ստեղծել որոշ համակարգված սխալներ կամ իրավիճակի աղավաղված ընկալումներ կամ չափազանց վստահության զգացում: Հոդվածում ուսումնասիրվում է, թե ինչպես են էթիկական նկատառումները գործում որպես էվրիստիկաներ ներդրումային վարքագիծը ուղղորդելու գործում, մասնավորապես ESG (Շրջակա միջավայրի, սոցիալական և կառավարման) կատարողականի համատեքստում: Վարքային ֆինանսների տեսությունից ելնելով՝ մենք ենթադրում ենք, որ էթիկական հեղինակությունը գործում է որպես ազդակ, որը ազդում է ընկալվող վստահելիության վրա և կախված ներդրողի մտադրություններից (արագ շահույթ կամ դանդաղ աճ) կարող է տարբեր կերպ ազդել նրանց որոշումների վրա։
37 ներդրողների նմուշ օգտագործելով՝ մենք անցկացրեցինք խառը մեթոդներով ուսումնասիրություն՝ համատեղելով որոշումների կայացման և մտավոր հևրիստիկայի պրոֆիլի և անձնական DM գործոնները ներդրումային վարքագծի ինքնագնահատականի արդյունավետության և ESG չափանիշները հաշվի առնելու հակվածության հետ։ Արդյունքները ցույց են տալիս, որ երկարաժամկետ ներդրողները համակարգված կերպով օգտագործում են ESG տվյալները և էվրիստիկայի և կողմնակալության (փոխկապակցվածությունը դեռևս ուսումնասիրված չէ) միջոցով ազդում են DM-ի վրա։ Այնուամենայնիվ, ESG չափանիշները կարևոր համարելով՝ ներդրողները պարտադիր չէ, որ կատարեին ESG տեղեկատվություն փնտրելու վարքագիծ։ Այս արդյունքները ընդգծում են էթիկայի և ճանաչողական մշակման միջև խաչմերուկը ֆինանսական համատեքստերում։ Էթիկական ազդակները, կարծես, ծառայում են որպես ինտուիտիվ ֆիլտրեր ներդրումային դատողություններում, ինչը ենթադրում է, որ ESG-ի վերաբերյալ պատշաճ հաշվետվությունը և հաղորդակցությունը կարող են էապես ձևավորել շուկայի վարքագիծը հոգեբանական ուղիներով։
Հղումներ
1. "Behavioral Finance: Psychology, Decision-Making, and Markets"; Editors: Lucy Ackert, Richard Deaves; Cengage Learning; 352p; 2009
2. “Market Mind Games”, D. Shull, McGrow Hill, 270p; .2012,
3. "Heuristics and Biases: The Psychology of Intuitive Judgment"; Editors: Thomas Gilovich, Dale Griffin, Daniel Kahneman; : Cambridge University Press; 857p; 2002
4. “A Brief Overview of Over 160 Cognitive Biases”, Durmus, Self-published, 232 p; 2022,
5. “BEHAVIORAL FINANCE How Psychological Factors Can Influence the Stock Market”, Gregor Kaufmann, Self-Published, 140p.; 2021,
6. “Sustainable Value: How the World’s Leading Companies Are Doing Well by Doing Good”, C. Laszlo, 208p.;2008
7. “Integrated Management: How Sustainability Creates Value for Any Business”, 433p., 2018
8. “The Development of Non‑financial Reporting: The Role of Sustainability Reporting (SR) and Integrated Reporting (IR)”, Minutiello, 98p.; 2025
9. P. Cician; A. Cupak; P. Fessler; D. Kanncs, 2022; https://doi.org/10.48550/arXiv.2206.14548
10. The role of investment beliefs and heuristics in corporate valuation, Magnus Jansson, Lana Sabelfeld, Sakarias Einar Sefik Bank, 2025, https://doi.org/10.1108/QRFM-08-2023-0200
11. The Impact of ESG Management on Investment Decision: Institutional Investors’ Perceptions of Country‑Specific ESG Criteria, Park & Jang, International Journal of Financial Studies, Volume 9, Issue 3 (2021), DOI: [10.3390/ijfs9030048]
12. Understanding ESG Scores and Firm Performance: Are High‑Performing Firms E, S, and G‑Balanced? Lee, Raschke & Krishen, Technological Forecasting and Social Change, Volume 195 (2023), DOI: [10.1016/j.techfore.2023.122779]
13. The Impact of ESG Practices in Industry with a Focus on Carbon Emissions: Insights and Future Perspectives, Baratta, Cimino, Longo, Solina & Verteramo (2023), Sustainability (Vol. 15, No. 8), DOI: 10.3390/su15086685
14. The Effects of Environmental, Social and Governance Disclosures and Performance on Firm Value: A Review of the Literature in Accounting and Finance, Brooks & Oikonomou (2018), The British Accounting Review (Vol. 50, Issue 1), DOI: 10.1016/j.bar.2017.11.005
15. Scoring Environment Pillar in Environmental, Social, and Governance (ESG) Assessment, Senadheera et al. (2021), Sustainable Environment (Vol. 7, No. 1), DOI: 10.1080/27658511.2021.1960097
16. A Review on ESG Investing: Investors' Expectations, Beliefs, and Perceptions, Kräussl (2024), Journal of Economic Surveys, DOI: 10.1111/joes.12599
17. Factors Associated With ESG Investment Attitude, Dinh et al. (2025), Corporate Finance Review, DOI: 10.1002/cfp2.1201
18. A Study on the Mechanism of ESG's Impact on Corporate Value and Innovation, Jin (2023), Sustainability (MDPI), DOI: 10.3390/su1508442
19. The Effect of Foreign Investors on ESG Investment Efficiency, Kim (2025), Sustainability (MDPI), https://doi.org/10.3390/su17052267
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2025 Arevik Heboyan
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
