ՍՈՑԻԱԼԱԿԱՆ ՆԵՎՐՈՏԻԶՄԻ ՀՈԳԵԲԱՆԱԿԱՆ ԲՆՈՒԹԱԳԻՐԸ
DOI-:
https://doi.org/10.46991/SBMP/2025.8.1.065Բանալի բառեր-:
ինքնագնահատական, հարմարում, նևրոտիզմ, սոցիալական միջավայր, սոցիալական նևրոտիզմԱմփոփում
Նևրոտիզմի հոգեբանական արդի հետազոտություններում աճում է սո-ցիալական տեսանկյունների հանդեպ հետաքրքրությունը: Նևրոտիզմի դրսևոր-ման մակարդակն ազդում է ոչ միայն անձի բարեկեցության վրա, այլև որոշակի ազդեցություն է ունենում ինքնագնահատականի, ազատ հաղորդակցվելու ունակության և հասարակության մեջ ինքնիրացման ձևերի վրա։ Այս հոդվա-ծում նևրոտիզմի խնդիրը դիտարկվում է սոցիալ-հոգեբանական տեսանկյու-նից, հատուկ ուշադրություն է դարձվում ներգաղթյալների մոտ սոցիալական նևրոտիզմի դրսևորմանը և կարևորվում է սոցիալական նևրոտիզմի ուսումնա-սիրությունը սոցիալական միջավայրի փոփոխության և սոցիալական նոր պայմաններին հարմարվելու համատեքստում: Հետազոտության արդյունք-ներով պարզվել է, որ ներգաղթյալների շրջանում նևրոտիզմի մակարդակը փոխկապակցված է մասնագիտությունից բավարարվածության մակարդակի հետ և ունի որոշակի գենդերային տարբերություններ համահարաբերակցային կապերի ինտենսիվության մեջ: Բացասական համահարաբերակցային կապեր են հայտնաբերվել տղամարդկանց խմբում (-799**) մասնագիտականբավա-րարվածության և ցածր ինքնագնահատականի մակարդակի և տղամարդկանց (-869**) ու կանանց (-797***) խմբերում դեպրեսիվության և մասնագիտական բավարարվածության մակարդակների միջև։ Աշխատանքի գործնական նշանա-կությունը կայանում է նաև ուսումնասիրության սոցիալական նշանակության մեջ, որի արդյունքները կարող են համալրվել ներգաղթյալների տարբեր տարիքային խմբերի և հասարակության այլ սոցիալական խմբերի մոտ սոցիալական նևրոտիզմի բնութագրերի և դրսևորման վերաբերյալ ուսումնա-սիրություններով:
Հղումներ
1. Eysenck H. J., Eysenck S. B. G., Manual of the Eysenck Personality Questionnaire. London: Hodder and Stoughton, 1975.
2. Eysenck H., Decline and Fall of the Freudian Empire, Harmondsworth: Pelican, 1986.
3. Adler A., The Individual Psychology of Alfred Adler. H. L. Ansbacher and R. R. Ansbacher (Eds.), New York: Harper Torchbooks, 1956.
4. Clarkson P., Mackewn J., The Life of Fritz Perls. In: The life of Fritz Perls, 1993, № 4: 1-31. SAGE Publications Ltd, https://doi.org/10.4135/9781446280553
5. Walstedt J. J., Beyond Freud: Towards a New Psychotherapy for Women, In: Frontiers: A Journal of Women Studies, 1976, № 1 (3): 1–9. doi:10.2307/3346162. JSTOR 3346162. (date of access: 10.04.2025).
6. Kelley H. H., Thibaut J. W., Interpersonal relations: A Theory of Interdependence. New York, 1978, NY: Wiley.
7. Khan S. I. R., Dinesh R., Ramachandran A., Ashok B. V., & Baskaradoss J. K., Neurotic Personality Trait as a Predictor in the Prognosis of Composite Restorations: a 24-month Clinical Follow up Study. In: Scientific Reports, 2021, № 11: 171-179. https://doi.org/10.1038/s41598-021-96229-3 (date of access: 2.04.2025).
8. Li S., Kong K., Zhang K., Niu H., The Relation between College Students’ Neuroticism and Loneliness: The Chain Mediating Roles of Self-Efficacy, Social Avoidance and Distress. In: Frontiers in Psychology, 2023, № 14. Available at: https://www.frontiersin.org/journals/psychology/articles/10.3389/fpsyg.2023.1124588 10.3389/fpsyg.2023.1124588 (date of access: 10.04.2025).
9. May R., The Meaning of Anxiety, W. W. Norton & Company, 2015. ISBN-13: 978-0393350876
10. Quan F., Gou Y., Gao Y., The Relationship Between Neuroticism and Social Aggression: A Moderated Mediation Model. In: BMC Psychol, 2024, № 12(443), https://doi.org/10.1186/s40359-024-01938-9 (date of access: 12.03.2025).
11. Weiss A., Deary I., A New Look at Neuroticism: Should We Worry So Much About Worrying? In: Current Directions in Psychological Science, 2019, 29(1), № 92–101. https://doi.org/10.1177/0963721419887184
12. Widiger T. A, Oltmanns J. R. Neuroticism is a Fundamental Domain of Personality with Enormous Public Health Implications, In: World Psychiatry, 2017, № 16(2): 144-145. doi: 10.1002/wps.20411
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2025 Rafik Petrosyan
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
