Հտ․ 52 No. 3 (247) (2018)

Աշխատանքում բերված է երկրաֆիզիկական տարբեր մեթոդներով տարանջատված թույլ անոմալիաների համատեղ վերլուծությունները՝ վիճակագրական մեթոդներով և դրանց կապի բացահայտումը հանքայնացումների հետ: Թթուջուր–Ճամբարակ պղնձի երևակման տեղամասում իրականացվածբմագնիսահետախուզական, բնական էլեկտրական դաշտի և ուղղաձիգ էլեկտրական զոնդավորման մեթոդներով ստացված տվյալները, գնահատվել են որպես նորմալ և լոգնորմալ բաշխման օրենքների օրինաչափություններին ենթարկվող պատահական մեծությունների համախումբ: Վիճակագրական վերլուծություններով բացահայտված անոմալիաներ համարվել են հանույթի այն տեղամասերը, որտեղ օրինաչափորեն կուտակված են այն կետերը, որոնցում գրանցված արժեքներն ամենաանհավանականն են տվյալ բաշխման համար: Նույն տեղամասում տարբեր մեթոդներով առանձնացված թույլ անոմալիաների առկայությունը հնարավորություն է տալիս վստահորեն խոսել տվյալ տեղամասում այդ անոմալիաներն առաջացնող հանքայնացված մարմինների առկայության մասին:

Հոդվածում քննարկված են համալիր երկրաբանական, գեոմորֆոլոգիական, երկրաֆիզիկական մեթոդների ընտրության հարցերը, կապված ինչպես սողանքային երևույթների ուսումնասիրման արդյունավետության բարձրացման, սողանքային մարմնի տարածական սահմանների նկարագըրման և քարտեզագրման, այնպես էլ ժամանակի մեջ սողքի դինամիկային հետևելու և կանխատեսումներ կատարելու հետ:

Հոդվածում դիտարկված է աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի (ԱՏՀ) կիրառման փորձը մակերևույթի վրա թույլ արտահայտված լինեամենտների և օղակաձև կառույցների վերծանման համար: Վերջիններիս առանձնացումն ունի որոշիչ նշանակություն տարբեր կարգերի հանքային միավորների՝ հանքային հանգույցներ, դաշտեր և հանքավայրեր, հիմնավորված առանձնացման համար, ինչը նպաստում է երկրաբանահետախուզական աշխատանքների արդյունավետության բարձրացմանը: Իրականացված հետազոտությունների արդյունքները թույլ տվեցին նորովի ներկայացնել ուսումնասիրված տարածքի կառուցվածքային առանձնահատկությունները:

Գայ-Հայկաշենի ստորերկրյա քաղցրահամ ջրերի հանքավայրը գտնվում է Արարատյան դաշտի Մեծամոր–Հրազդան գետերի միջև, որտեղ կուտակված են բարձրորակ քաղցրահամ ջրերի պաշարներ: Վերջին 2 տասնամյակում նշված տեղամասում տարերային զարգացում է ստացել ձկնաբուծությունը, որի կարիքների համար հորատվել են հարյուրավոր հորատանցքեր: Արդյունքում կրճավել են ստորերկրյա ջրերի բնական պաշարները և շարունակաբար վատթարանում է ջրի որակը: Աշխատանքում կատարվել է ուսումնասիրվող տարածքի ջրաերկրաբանական պայմանների փոփոխությունների վերլուծություն և արվել են առաջարկություններ:

Հոդվածում իրականացվել է տեկտոնաերկրաձևաբանական վերլուծություն ՀՀ տարածքի բլոկների տեկտոնական ակտիվության ուսումնասիրման նպատակով: Այդ վերլուծության միջոցով առանձնացվել են առավել ակտիվ և պասիվ բլոկային միավորները: Ուսումնասիրվել է բլոկների տեկտոնական ակտիվության և սեյսմիկության միջև եղած կապը, որի արդյունքում բացահայտվել են տարբեր մեծության սեյսմիկ իրադարձությունների կենտրոնացման ընդհանուր օրինաչափություններ պայմանավորված՝ միջբլոկային տեկտոնական որոշակի իրավիճակներով: Բլոկների տեկտոնական ակտիվության տարբերության հիման վրա իրականացվել է խզվածքների տարբեր սեգմենտների սեյսմատեկտոնական պոտենցիալի որակական գնահատում:

Աշխատանքում վերլուծվել և գնահատվել է Դեբեդի գետավազանային համակարգում ջրային ռեսուրսների օգտագործման, մակերևութային ջրերի աղտոտվածության ներկա վիճակը, քննարկվել է ջրային ռեսուրսների վրա անթրոպոգեն ճնշումները, վերլուծվել և պարզվել է ոլորտի գերակա խնդիրները, առաջադրվել է ջրային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և պահպանման մեխանիզմներ:

Հոդվածում տրվել է ՀՀ սահմանամերձ տարածքներում գյուղական բնակավայրերի բացարձակ բարձրությունների, մշակելի հողատարածքների մեծությունների, մոտակա սպասարկման կենտրոնից ունեցած տարածական և ժամանակային հեռավորությունների և գյուղերի մարդաքանակի միջև կոռելյացիոն կապի վերլուծություն: Բնակավայրերի տրանսպորտա-աշխարհագրական դիրքի վերլուծության միջոցով կարևորվել է նաև սահմանամերձ տարածքներում գյուղական տարաբնակեցման տարածքային կառուցվածքի տարածաշրջանային տարբերությունների և առանձնահատկությունների բացահայտումը:

Հոդվածում քննարկվել են ՀՀ սահմանամերձ, լեռնային և բարձր լեռնային տարածքների տարաբնակեցման աշխարհագրական հետազոտման հիմնահարցերը: Կարևորվել է այդպիսի տարածքների բնակեցվածության, բնակչության և բնակավայրերի տեղաբաշխման համաչափության, ցրվածության, տարաբնակեցման տարածքային կառուցվածքի, շարժընթացի, բնակավայրերի մարդաքանակի, ժողովրդագրական իրավիճակի և առկա հիմնախնդիրների, ինչպես նաև տարաբնակեցման տարածքային կառուցվածքի և վարչատարածքային բաժանման փոխազդեցության հարցերը:

ԵՊՀ 100 ամյակին նվիրված միջազգային կոնֆերանսի կազմակերպումը և անցկացումն աշխարհագրության և երկրաբանության ֆակուլտետում։

Ներկայացված է զեկույց «Ցեխահոսքեր. Աղետներ, ռիսկեր, կանխատեսումներ, պաշտպանություն» 5-րդ միջազգային գիտաժողովի աշխատանքների վերաբերյալ: