A new attempt to solve a mistery of David the Invincible
DOI:
https://doi.org/10.46991/BYSU.E/2025.16.2.020Keywords:
tradition of scholars, Stepanos Syunetsi, Patriarch Photius, Lazar Parpetsi, Misak Khostikian, reconstruction, Holy translatorsAbstract
It is known, as a result of modern scientific reconstruction, the Armenian written tradition about David the Invincible has been questioned, and he has been moved from the fifth century to the second half of the sixth century. The article examines the issue of the reconstruction of the time of David the Invincible and, based on the references in medieval texts, an attempt is made to substantiate the fact that the Armenian medieval written tradition about David has not yet been refuted. It is shown that if there are no so-called “evidentiary” grounds for seeing David in the fifth century, then they are also absent in the new reconstructions that remove David from the fifth century. In particular, some arguments put forward in Misak Khostikyan’s work “David the Philosopher” are examined and their refutations are given, or, at the very least, their lack of sufficient grounds is shown. The article suggests that the priest David mentioned by Yeghishe could very likely be the same David the philosopher, who has been called “Invincible” in Armenian written tradition for some time. It is also shown that in some texts that have come down to us from the fifth century, there are mentions of people named David, and it should not be excluded that they or some of them may refer to David the Invincible.
The method of analogy is used to gain a clearer understanding of the spiritual and intellectual culture of late antiquity or the early Middle Ages. Parallels are drawn with other thinkers of the time, Prohaeresius and Boethius, to show the close connection of early Christian culture with the ancient Greco-Roman philosophical tradition. This makes it possible to refute the approach of researchers who in a scientific manner suggest to exclude that David could have been a Christian, and at the same time could teach the Hellenistic material to first-year philosophy students.
References
Ակինեան Հ. Ն., Թուղթ Փոտայ Պատրիարքի առ Զաքարիա Կաթողիկոս Հայոց Մեծաց // Հանդէս Ամսօրեայ, 1968, Ապրիլ-Հունիս, թիվ 4, էջ 139։ (Akinean H. N., T’ught’ P’votay Patriark’i arr Zak’aria Kat’voghikos Hayots’ Metsats’ // Handes Amsoreay, 1968, April-Hunis, t’iv 4, ej 139. )
Ակինեան Ն., Դաւիթ Հարքացի Անյաղթ Փիլիսոփայ։ Կեանքն եւ գործերը, Վիեննա, Մխիթարեան տպարան, 1959։ (Akinean N., Dawit’ Hark’ats’i Anyaght’ P’ilisop’ay. Keank’n yev gortsery, Viyenna, Mkhit’arean tparan, 1959. )
Եղիշէի Վարդապետի Վասն Վարդանայ եւ Հայոց պատերազմին եւ քննադատութիւնք Միքայել Փաշայի Փորթուգալ, Վենետիկ ի տպ. Ս. Ղազարու, 1903։(Yeghishei Vardapeti Vasn Vardanay yev Hayots’ paterazmin yev k’nnadatut’iwnk’ Mik’ayel P’ashayi P’vort’ugal, Venetik i tp. S. Ghazaru, 1903)
Մատենագիրք հայոց, Գ հատոր, Անթիլիաս-Լիբանան, 2004։(Matenagirk’ hayots’, G hator, Ant’ilias-Libanan, 2004)
Կորիւն վարդապետի, Մամբրէի վերծանողի, եւ Դաւթի Անյաղթի Մատենագրութիւնք, ի Վենետիկ, ի տպարանի Սրբոյն Ղազարու, յամին 1833:(Koriwn vardapeti, Mambrei vertsanoghi, yev Dawt’i Anyaght’i Matenagrut’iwnk’, i Venetik, i tparani Srboyn Ghazaru, yamin 1833: )
Խաչիկյան. Լ., Եղիշեի «Արարածոց մեկնությունը», Եր․, Զվարթնոց, 1992։(Khach’ikyan. L., Yeghishev «Araratsots’ meknut’yuny», Yer․, Zvart’nots’, 1992.)
Խոստիկյան Մ., Դավիթ փիլիսոփան, Ներքին գրոց մատենաշար, Աշոտ Հովհաննիսյանի անվան հումանիտար հետազոտությունների ինստիտուտ, Եր., 2020: (Khostikyan M., Davit’ p’ilisop’an, Nerk’in grots’ matenashar, Ashot Hovhannisyani anvan humanitar hetazotut’yunneri institut, Yer., 2020)
Ղազարայ Փարպեցւոյ Պատմութիւն Հայոց եւ թուղթ առ Վահան Մամիկոնեան, աշխատութեամբ Գ. Տեր-Մկրտչեան և Ստ. Մալխասեան, Տփղիս, Արագատիպ Մնացական Մարտիրոսեանցի, 1904։(Ghazaray P’arpets’woy Patmut’iwn Hayots’ yev t’ught’ arr Vahan Mamikonean, ashkhatut’eamb G. Ter-Mkrtch’ean yev St. Malkhasean, Tp’ghis, Aragatip Mnats’akan Martiroseants’i, 1904. )
Մուրադեան Գ., Դաւիթ Անյաղթին վերագրուած եւ նրա անուանն առնչուող գրուածքներ, Մատենագիրք հայոց, Ի հատոր։(Muradean G., Dawit’ Anyaght’in veragruats yev nra anuann arrnch’uogh gruatsk’ner, Matenagirk’ hayots’, I hator. )
Յարութիւնեան Ն., Խորհրդային Հայաստանի բռնադատուած փիլիսոփայ Միսակ Խոստիկեանի կորսուած համարուող գիտական և գրական ժառանգութեան մասին // Հայկազեան հայագիտական հանդէս, Պեյրութ, 2009, էջ 401-423։(Yarut’iwnean N., Khorhrdayin Hayastani brrnadatuats p’ilisop’ay Misak Khostikeani korsuats hamaruogh gitakan yev grakan zharrangut’ean masin // Haykazean hayagitakan handes, Peyrut’, 2009, ej 401-423.)
Յովհան Աւձնեցի, Նորին ընդդէմ երեւութականաց, Մատենագիրք հայոց, Է. հատոր։(Yovhan Awdznets’i, Norin ynddem yerevut’akanats’, Matenagirk’ hayots’, E. hator.)
Պետրոսյան Ս. Ս., Դավիթ Անհաղթի հոգու խնամքի իմաստասիրությունը և արդիականությունը, Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին, 2017։( Petrosyan S. S., Davit’ Anhaght’i hogu khnamk’i imastasirut’yuny yev ardiakanut’yuny, Mayr At’vorr Surb Ejmiatsin, 2017. )
Ստեփանոս Սիւնեցի, Պիտանի լուծմունք սահմանացն եւ Պորփիւրին Տէր Ստեփանոսի Սիւնեաց Եպիսկոպոսի // Մատենագիրք հայոց, Զ հատոր, Անթիլիաս, 2007։(Step’anos Siwnets’i, Pitani lutsmunk’ sahmanats’n yev Porp’iwrin Ter Step’anosi Siwneats’ Yepiskoposi // Matenagirk’ hayots’, Z hator, Ant’ilias, 2007.)
Սրբոց վարդապետացն հայոց Մովսէսի եւ Դաւթի հարցմունք ընդ երկաբնակ չարափառսն, Մատենագիրք հայոց, Ի հատոր, ԺԲ դար, Երևան, 2014, էջ 660-740։(Srbots’ vardapetats’n hayots’ Movsesi yev Dawt’i harts’munk’ ynd yerkabnak ch’arap’arrsn, Matenagirk’ hayots’, I hator, ZHB dar, Yerevan, 2014, ej 660-740. )
Հ. Տեն, Գեղարվեստի փիլիսոփայությունը, Պետհրատ, Երևան, Մոսկվա, 1936։(H. Ten, Gegharvesti p’ilisop’ayut’yuny, Pethrat, Yerevan, Moskva, 1936.)
Arevšatyan S. S., Le “Livre des Êtres” et la Question de l’Appartenance de Deux Lettres Dogmatiques Anciennes // “Revue des Etudes Armeniennes”, Paris, 1984, XVIII, էջ 23-32:
Bury J. B. History of the Later Roman Empire, Macmillan and Co., Ltd., 1923․
Dvornik F., Patriarch Photius, Scolar and Statesman // Dvornik F., Photian and Byzantine Ecclesiastical Studies, Variorum Reprints, London, 1974, VII.
Eunapius, Lives of the Philosophers and Sophists in Philostratus and Eunapius, The Lives of the Sophists with an English translation by W. C. Wright, Loeb Classical library, London, 1922.
Greenwood, T. Failure of a Mission? Photius and the Armenian Church. // Le Museon, 2006, 119, 1-2, pp. 123-168. Hussey J. M., Louth A., The Orthodox Church in the Byzantine Empire, Oxford Univ. Press, 2010․
Marenbon J., Boethius, Oxford Univ. Press, 2003․
Photius, The Library of Photius, vol. I, trans. By J. H. Freeze, Macmillan, London, NY, 1920․
The Acts of Concil of Chalcedon, Translated with an introduction and notes by Richard Price and Michael Gaddis, Vol. 1, Liverpul Univ. Press, 2005․
Warren N.De, Staiti A. (Eds.), New Approaches to Neo-Kantianism, Cambridge Univ. Press, 2015.
Watts E. J., City and School in Late Antique Athens and Alexandria, University of California Press, Berkeley, LA, London, 2006․
Westerink L. G., Introduction // Pseudo-Elias (Pseudo-David), Lectures on Porphyry’s Isagoge. Introduction, Text and Indices by L. G. Westerink, North-Holland Publishing Company, Amsterdam, 1967․
Адонцъ, Н., Арменiя въ эпоху Юстиниана, СПб, 1908(Adonts", N., Armeniya v" epokhu Yustiniana, SPb, 1908․)
Всеобщая история Вардана Великого, М., 1861.(Vseobshchaya istoriya Vardana Velikogo, M., 1861.)
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Silva Petrosyan
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
