ՁԵՌԱԳՐԻ ՖՈՐՄԱԼԻԶԱՑՎԱԾ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆԸ ՈՐՊԵՍ ԴԱՏԱԿԱՆ ՀՈԳԵԲԱՆԱԿԱՆ ԳՆԱՀԱՏՄԱՆ ԼՐԱՑՈՒՑԻՉ ԳՈՐԾԻՔ
DOI-:
https://doi.org/10.46991/SBMP/2025.8.2.067Բանալի բառեր-:
քրեական, ձեռագրի վերլուծություն, ֆորմալացում, դեպքի ուսումնասիրություն, պրոյեկտիվ տեխնիկա, արհեստական բանականությունԱմփոփում
Դատաբժշկական հոգեբանական գնահատումը պահանջում է համապարփակ, գիտականորեն հիմնավորված մոտեցում, որը կարող է արտացոլել ինչպես բացահայտ վարքագիծը, այնպես էլ անուղղակի հոգեբանական դինամիկան: Այս հոդվածը ուսումնասիրում է ֆորմալացված ձեռագրի վերլուծության դերը որպես կառուցվածքային պրոյեկտիվ մեթոդ, որը լրացնում է բազմամոդալ դատաբժշկական շրջանակի ավանդական գործիքները: Մոտեցումը հիմնված է ստանդարտացված սահմանումների, չափելի ձեռագրի պարամետրերի և վիճակագրական մոդելավորման վրա՝ դիտարկելի շարժիչ օրինաչափությունները հոգեբանորեն նշանակալից ցուցանիշների վերածելու համար:
Կենտրոնանալով չափելի կամ առնվազն քանակապես գնահատված ձեռագրի առանձնահատկությունների վրա, ինչպիսիք են տարածական դասավորությունը, ճնշումը, արագությունը, ձևը, ռիթմը և փոփոխականությունը, մեթոդը հնարավորություն է տալիս մուտք գործել անուղղակի հուզական և ճանաչողական դինամիկայի, որոնք հաճախ անհասանելի են ինքնագնահատման կամ կառուցվածքային թեստավորման միջոցով: Դրա աննկատ և բնական բնույթը այն դարձնում է հատկապես արդյունավետ դատաբժշկական համատեքստերում, որտեղ քննվողները կարող են գիտակցաբար փորձել կարգավորել կամ աղավաղել ինքնաներկայացումը:
Չնայած էմպիրիկ վավերացումը մնում է շարունակական գործընթաց, յուրաքանչյուր կիրառություն նպաստում է մոդելի հուսալիության կատարելագործմանը և հաստատմանը: Դեպքերի վրա հիմնված վերլուծությունները ցույց են տալիս, որ ձեռագրի ցուցանիշները կարող են իմաստալից կերպով համապատասխանել փորձագիտական հոգեբանական դատողություններին և վարքային դիտարկումներին, մինչդեռ պատահական անհամապատասխանությունները օգնում են կատարելագործել մեկնաբանությունը և խթանել ախտորոշիչ զգուշությունը: Մեթոդաբանական եռանկյունացման միջոցով այս մոտեցումը նպաստում է անուղղակի և բացահայտ տվյալների ինտեգրմանը՝ բարձրացնելով դատաբժշկական եզրակացությունների խորությունն ու օբյեկտիվությունը։
Ձեռագրի ֆորմալացված վերլուծությունը, երբ կիրառվում է բազմամեթոդային նախագծման շրջանակներում, աջակցվում է արհեստական բանականության մեթոդներով և մեկնաբանվում է որակավորված մասնագետների կողմից, առաջարկում է անհատականության կառուցվածքի և վարքագծի կարգավորման վերաբերյալ լրացուցիչ պատկերացում։ Դրա համակարգված և թափանցիկ կիրառումը ամրապնդում է փորձագիտական հոգեբանական գնահատումների գիտական վավերականությունը և իրավական պաշտպանվածությունը՝ նպաստելով ավելի համապարփակ և հավաստի դատաբժշկական գնահատումների։
Հղումներ
1. Howitt, D. (2018). Introduction to Forensic and Criminal Psychology (6th ed.). Harlow: Pearson.
2. Aghuzumtsyan, R.V., Shahverdyan, G.D., Mamyan, T.S., Hambardzumyan M.V., & Gabrielyan, A.K. (2023). Systemic Features of Forensic and Legal Psychological Expertise. In Handwriting Research: Forensics & Legal. Chernov, Y., Nauer, MA (eds.) (pp. 109–130). Zurich: IHS Books. https://doi.org/10.61246/ihs2/ra105126
3. Aghuzumtsyan, R., & Shahverdyan, G. (2021). Specifics of Forensic Psychology Analysis of Psychological Abuse. Theory and Practice of Forensic Science and Criminalistics, 24(2), 77-91. https://doi.org/10.32353/khrife.2.2021.05
4. Aghuzumtsyan R. V. (2023, April 13-14). Ways to improve the effectiveness of forensic-psychological expertise. Materials of the 5th International Scientific and Practical Conference dedicated to the 100th anniversary of Professor G.L. Granovsky, Russian State University of Justice, Moscow.
5. Flick, U. (1992). Triangulation revisited: Strategy of validation or alternative? Journal for the Theory of Social Behaviour, 22(2), 175–197. https://doi.org/10.1111/j.1468-5914.1992.tb00215.x.
6. Frank, L. K. (1939). Projective Methods for the Study of Personality, The Journal of Psychology: Interdisciplinary and Applied, 8, 2, 389-413. https://doi.org/10.1080/00223980.1939.9917671
7. Chernov, Y. G. (2021). Komp'yuternyye metody analiza pocherka. Tsyurikh: IHS Books(In Russian)
8. Chernov, Y. (2023). Psychometric Modeling of Handwriting as a Nonverbal Assessment Instrument and Its Properties. In Quantitative Psychology. IMPS 2022. Wiberg, M., Molenaar, D., González, J., Kim, JS., Hwang, H. (eds) (Vol. 422, pp. 347–355). Cham: Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-031-27781-8_30.
9. Chernov, Y. (2018). Formal Validation of Handwriting Analysis. In Handwriting Research. Validation & Quality. Chernov, Y., Nauer, MA (eds.) (pp. 37–68). Zurich: IHS Books.
10. Gagiu, D., & Sendrescu, D. (2025). Detection of Personality Traits Using Handwriting and Deep Learning, Appl. Sci., 15, 2154. https://doi.org/10.3390/app15042154.
11. Gavrilescu, M., & Vizireanu, N. (2018). Predicting the Big Five personality traits from handwriting, J Image Video Proc., 57. https://doi.org/10.1186/s13640-018-0297-3
12. Chernov, Y., Aghuzumtsyan, R., & Hambardzumyan, M. (2025). Integrated expertise in legal psychology with the use of handwritten document analysis. Nowa Kodyfikacja Prawa Karnego (New Criminal Law Codification), 74. https://doi.org/67–90. 10.19195/2084-5065.74.6.
13. Eysenck, H. J., & Eysenck, S. B. G. (1975). Manual of the Eysenck Personality Questionnaire (junior and adult). London: Hodder and Stoughton.
14. Buss, A. H., & Perry M. P. (1992). The Aggression Questionnaire, Journal of Personality and Social Psychology, 63, 452-459. https://doi.org/10.1037//0022-3514.63.3.452.
15. Schmieshek, H., (1970). Fragebogen zur Ermittlung akzentuierter Persönlichkeiten. Psychiatrie, Neurologie und medizinische Psychologie, 22, 10, 378–381.
16. Chernov, Y., & Caspers, C. (2020). Formalized Computer-Aided Handwriting Psychology: Validation and Integration into Psychological Assessment. MDPI. Behavioral Sciences, 10(1), 27. https://doi.org/10.3390/bs10010027.
17. Costa, P.T., & McCrae, R.R. (1992). Revised NEO Personality Inventory (NEO-PI-R) and NEO Five-Factor Inventory (NEO-FFI) manual. Odessa, FL: Psychological Assessment Resources.
18. Cattell, R. B., Cattell, A. K., & Cattell, H. E. P. (1993). 16PF Fifth Edition Questionnaire. Champaign, IL, IPAT.
19. Schwartz, S. H., & Cieciuch, J. (2022). Measuring the refined theory of individual values in 49 cultural groups: Psychometrics of the revised Portrait Value Questionnaire. Assessment, 29(5), 1005–1019 https://doi.org/10.1177/1073191121998760
20. Bar-On, R. (2004). The Bar-On Emotional Quotient Inventory (EQ-i): rationale, description, and summary of psychometric properties. In G. Geher (Ed.), Measuring Emotional Intelligence: Common Ground and Controversy (pp. 111-142). Hauppauge, NY: Nova Science Publishers.
21. Chernov, Y. (2023). Handwriting Markers for the Onset of Alzheimer’s Disease. Current Alzheimer Research, 20(11), 791–801. https://doi.org/10.2174/0115672050299338240222051023.
22. Chernov Y.G., Zholdasova Zh.A. Markers of Alzheimer’s disease in handwriting. Russian neurological journal. 2021;26(6):16-28. (In Russ.)https://doi.org/10.30629/2658-7947-2021-26-6-16-28.
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2025 Yury Chernov, Ruben Aghuzumtsyan
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
