Ոչ սահմանափակող որոշիչ երկորդական նախադասությունների խոսույթային գործաբանական գործառույթները որպես միջանկյալ կառույցներ
DOI:
https://doi.org/10.46991/BYSU.B/2026.17.2.079Բանալի բառեր:
ոչ սահմանափակող որոշիչ երկորդական նախադասություններ, տեղեկատվության կառուցվածքավորում, խոսույթային գործաբանություն, առաջնային–ֆոնային փոխազդեցությունԱմփոփում
Սույն հոդվածը վերլուծում է ոչ սահմանափակող որոշիչ երկրորդական նախադասությունների խոսույթային գործառույթները՝ հիմնվելով Չեյֆի (Chafe, 1976) տեղեկատվության կառուցվածքավորման տեսության վրա, ըստ որի՝ գլխավոր նախադասության և ոչ սահմանափակող որոշիչ երկրորդական նախադասության տեղեկատվական կարգավիճակները էականորեն տարբեր են։ Մասնավորապես, գլխավոր նախադասությունը կրում է առաջնային բովանդակություն, մինչդեռ ոչ սահմանափակող որոշիչ երկրորդական նախադասությունը ապահովում է ֆոնային տեղեկատվություն՝ առաջինը որոշիչ դեր կատարելով ամբողջ ասույթի մեկնաբանության մեջ։ Թեև ոչ սահմանափակող որոշիչ երկրորդական նախադասությունները լայնորեն ուսումնասիրվել են ձևաբանական և շարահյուսական տեսանկյուններից, դրանց իմաստաբանական արտահայտումը ու գործաբանական մեկնաբանությունը համեմատաբար սակավ ուշադրության են արժանացել։
Լուքի (Loock, 2010) դասակարգման հիման վրա տարբերակվում են ոչ սահմանափակող որոշիչ երկրորդական նախադասությունների երեք հիմնական տեսակներ՝ շարունակական (continuative appositive relative clauses, CARCs), առնչական (relevance appositive relative clauses, RARCs) և սուբյեկտիվ ոչ սահմանափակող որոշիչ երկորդական նախադասություններ (subjectivity appositive relative clauses, SARCs)։ Եթե RARCs-ը և SARCs-ը, որպես կանոն, ապահովում են հավելյալ տեղեկություն և ֆոնային բովանդակություն, ապա CARCs-ը առանձնանում են այն բանով, որ իրադարձությունները ներկայացնում են գլխավոր նախադասության հետ նույն տեղեկատվական մակարդակում` երկու նախադասություններն էլ դարձնելով առաջնային միավորներ։
Գլխավոր և երկրորդական նախադասությունների միջև ոչ հստակ տարբերակումը վկայում է այն մասին, որ ոչ սահմանափակող որոշիչ երկորդական նախադասությունները չեն կարող դիտվել որպես զուտ լրացուցիչ կամ երկրորդական բաղադրիչներ․ դրանք էականորեն նպաստում են ասույթի ընդհանուր իմաստին՝ հաստատելով տարբեր իմաստաբանական և ժամանակագրական հարաբերություններ նախադասությունների միջև: Այդ հարաբերությունները, որոնք արտահայտում են պատճառականություն, հետևանք, հակադրություն կամ զիջում, ձևավորում են ոչ սահմանափակող որոշիչ երկրորդական նախադասությունների իմաստաբանական կշիռը և բացահայտում դրանց իլոկուտիվ ուժի փոփոխականությունը տարբեր համատեքստերում և տարբեր խոսակիցների միջև։
Ներբեռնումներ
Հղումներ
Arnold D. (2007). Non-Restrictive Relatives are not Orphans. Journal of Linguistics, 43, 2, 272– 309.
Burton-Roberts N. (1999). Language, linear precedence and parentheticals. The Clause in English, 33–52. Amsterdam/ Philadelphia: John Benjamins.
Chafe W. L. (1976). Givenness, contrastiveness, definiteness, subjects, topics and point of view. Subject and Topic, 25–55. New York: Academic Press.
Cornilescu A. (1981). Non-restrictive Relative Clauses, an Essay in Semantic
Description. Revue roumaine de linguistique, 26.1, 41–67.
Cotte P. (1997). Grammaire linguistique. Paris: CNED Didier Erudition.
Del Gobbo F. (2007). On the syntax and semantics of appositive relative clauses. Parentheticals,173–201. Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins.
Del Gobbo F. (2003). Appositives at the Interface. PhD dissertation, University of California, Irvine.
Demirdache H.K. (1991). Resumptive chains in restrictive relatives, appositives and dislocation structures. Massachusetts Institute of Technology.
Depraetere I. (1996). Foregrounding in English Relative Clauses. Linguistics, 34, 699–731.
Emonds J. (1979). Appositive Relatives Have No Properties. Linguistic Inquiry, 10.2, 241–243.
Fabb N. (1990). The Difference between English Restrictive and Nonrestrictive Relative Clauses. Linguistics, 26, 57–78.
Fowler H. W., Fowler F. G. (1949). The King’s English. Oxford: Clarendon Press.
Grice H. P. (1975). Logic and conversation. Studies in Syntax and Semantics III: Speech Acts, 41– 58. New York: Academic Press.
Haegeman L. (1991). Parenthetical Adverbials: the radical orphanage approach. Aspects of Modern linguistics, 232– 254. Tokyo: Kaitakushi.
Heringa H. (2011). Appositional Constructions. Groningen: LOT: Netherlands Graduate School of Linguistics.
Hopper P., Thompson S. A. (1980). Transitivity in Grammar and Discourse. Language 56, 251– 299.
Huddleston R., Pullum, G. K. (2002). The Cambridge Grammar of the English Language. Cambridge: CUP.
Jackendoff R. (1977). X-bar Syntax: A Study of Phrase Structure. Cambridge, MA: MIT Press.
Khalifa J. C. (1999). A Propos des relatives appositives. Syntaxe, sémantique, pragmatique. Anglophonia, 6, 7–29.
Labov W. (1972). The transformation of experience in narrative syntax. Language in the Inner City. Philadelphia: University of Pennsylvania Press.
Lee-Goldman R.(2012). Supplemental relative clauses: internal and external syntax. Journal of Linguistics 48(3), 573–608.
Loetscher A. (1973). On the Role of Nonrestrictive Relative Clauses in Discourse. Papers from the Ninth Regional Meeting, Chicago Linguistic Society (April 13–15), 356–368.
Loock R. (2010). Appositive relative clauses in English: discourse functions and competing structures. John Benjamins Publishing.
McCawley J. D. (1988). The Syntactic Phenomena of English, Volume 2, Chapter 13. Chicago: CUP.
Potts C. (2005). The Logic of Conventional Implicatures. Oxford: OUP.
Safir K. (1986). Relative clauses in a theory of binding and levels. Linguistic Inquiry 17(4), 663–89.
Sells P. (1984). Syntax and Semantics of Resumptive Pronouns. Ph.D. thesis, University of Massachusetts, Amherst.
Sperber D., Wilson D. (1986). Relevance: Communication and Cognition. Oxford: Blackwell.
Thompson S. A. (1987). Subordination and Narrative Event Structure. Coherence and Grounding in Discourse, 435– 454. Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins.
Vries M. de. (2006).The syntax of appositive relativization: on specifying coordination, false free relatives, and promotion. Linguistic Inquiry 37(2), 229–70.
Vries M. de. (2012). Parenthetical main clauses – or not? On appositives and quasi-relatives. Main Clause Phenomena: New Horizons, 177–202. Amsterdam: John Benjamins.
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2026 Astghik Chubaryan, Marine Evoyan
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
