Լևոն Շանթի «Հին աստվածներ» դրամայի պարատեքստը (ռեմարկներ)
DOI:
https://doi.org/10.46991/BYSU.B/2025.16.2.125Բանալի բառեր:
Լևոն Շանթ, պարատեքստ, ռեմարկ, դրամատիկական տեքստ, ներածական ռեմարկներ, միջխոսքային ռեմարկներ, ռեմարկային համատեքստԱմփոփում
Դրամայի պարատեքստային միավորներից ռեմարկները կառուցվածքային կարևոր տարրեր են ինչպես դրամատիկական տեքստում, այնպես էլ բեմարվեստում՝ պիեսի թատերական մեկնաբանության համար։ Դրամատիկական տեքստերի հեղինակային վերբալ այս նշագրումները բեմում արտահայտվում են ոչ վերբալ արտահայտչամիջոցներով։ Իրադարձությունների, միջավայրի, տարածության ու ժամանակի հարաբերակցության ռեմարկային նկարագրություններով կառուցվում է բեմական տարածությունը, իսկ գործող անձանց երկխոսություններն ուղեկցող, նրանց ֆիզիկական գործողություններն ու ներաշխարհը բնութագրող ռեմարկները պարալեզվական միջոցների գործածությամբ մեծապես նպաստում են գեղարվեստական խոսքի հաղորդակցական արտահայտչականությանը։ Մեկնական նշանակությունից զատ, գրական տեքստում ռեմարկները գեղարվեստական կառույցի իմաստաբանական բաղադրիչներ են, որոնք մասնակցում են դիպաշարի կառուցմանն ու դրամատիկ գործողությունների ենթատեքստային իմաստի բացահայտմանը։ Հոդվածում կառուցվածքային և իմաստային տեսանկյունից դիտարկել ենք Լևոն Շանթի «Հին աստվածներ» դրամայի պարատեքստը՝ անդրադառնալով մասնավորապես ներածական և միջխոսքային ռեմարկներին, նաև դրամատիկական բուն տեքստի (երկխոսությունների և մենախոսությունների տեքստ) և վերջիններիս հետ տեսարանների վերնագրային բաղադրիչների պարատեքստային կապին։
Հղումներ
Գրիգորյան, Վ․ Ռ․ (2002): 20-րդ դարասկզբի հայ դրամատուրգիայի հարցեր // Բանբեր Երևանի համալսարանի, № 3։ (Grigoryan, V. R. (2002). 20-rd daraskzbi hay dramaturgiayi harcer // Banber Yerevani hamalsarani, № 3).
«Լևոն Շանթի երկերը» (2008): Հ․ 5, Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան։ (Levon Shanti erkery (2008). H. 5, Beyrut, Hamazgayin "Vahe Setyan" tparan).
«Հայոց լեզու և խոսքի մշակույթ» (2019): Եր․, «Զանգակ»։ (Hayoc lezu yev khosqi mshakuyt (2019). Yerevan, "Zangak").
Ղարիբյան, Ա․ Ս․ (1977): Ռուս-հայերեն բառարան, երկր․ հրատ․, «Հայաստան»։ (Gharibyan, A. S. (1977). Rus-hayeren barraran, erkrord hrat., "Hayastan").
Շանթ, Լ․ (1989): Երկեր, Եր․, «Սովետ․ գրող»։ (Shant, L. (1988): Erker, Yerevan, "Sovetakan grogh").
Арутюнова, Н. Д. (1994). Молчание: контексты употребления, Логический анализ языка: Язык речевых действий․ М., «Наука». (Arutyunova, N. D. (1994). Molchanie: konteksty upotrebleniya, Logicheskiy analiz yazyka: Yazyk rechevykh deystviy, M., "Nauka").
Борботько, Л. А. (2015). Авторский метатекст как ориентирующая система в коммуникативном пространстве театрального дискурса, Автореферат диссертации канд. филол. Наук․ М. (Borbotko, L. A. (2015). Avtorskiy metatekst kak orientiruyushchaya sistema v kommunikativnom prostranstve teatral'nogo diskursa, Avtoreferat dissertatsii kand. filol. nauk, M.).
Валгина, Н. С. (2003). Теория текста․ М., «Логос». (Valgina, N. S. (2003). Teoriya teksta, M., "Logos").
Волькенштейн, В. (1969). Драматургия, Издание пятое, дополненное․ М., «Совет. Писатель». (Volkenshteyn, V. (1969). Dramaturgiya, izdanie pyatoe, dopolnennoe, M., "Sovetskiy pisatel”).
Габдуллина, А. Р. (2009). Отражение семиотических кодов театральной коммуникации в авторской ремарке (на примере американской драматургии первой половины XX века), Автореферат, диссертации канд. филол. наук, Уфа,. (Gabdullina, A. R. (2009). Otrazhenie semioticheskikh kodov teatral'noy kommunikatsii v avtorskoy remarke (na primere amerikanskoy dramaturgii pervoy poloviny XX veka), avtoreferat dissertatsii kand. filol. nauk, Ufa).
Гущина, Ю. А. (2009). Драматургический вид авторской речи как композиционный и структурно-семантический компонент текстологии, Автореферат диссертации канд. филол. Наук․ М. (Gushchina, Yu. (2009). A. Dramaturgicheskiy vid avtorskoy rechi kak kompozitsionnyy i strukturno-semanticheskiy komponent tekstologii, avtoreferat dissertatsii kand. filol. nauk, M.
Колшанский, Г. В. (1973)․ Функции паралингвистических средств в языковой коммуникации // Вопросы языкознания, № 1․ М. (Kolshanskiy, G. V. (1973)․ Funktsii paralingvisticheskikh sredstv v yazykovoy kommunikatsii // Voprosy yazykoznaniya, № 1, M.).
Крейдлин, Г. Е. (2002). Невербальная семиотика․ М., «Новое литер. Обозрение»․ (Kreydlin, G. E. (2002). Neverbal'naya semiotika, M., "Novoye lit. obozrenie").
Кубрякова, Е.С., Петрова, Н. Ю․ (2010). Лингвокультурологический статус драмы (Новое в изучении языка пьес) // Вопросы когнитивной лигвистики, Выпуск 2․ (Kubyriakova, E. S., Petrova, N. Yu. (2010). Lingvokulturologicheskiy status dramy (Novoye v izuchenii yazyka pies) // Voprosy kognitivnoy lingvistiki, Vypusk 2).
Пави, П. Словарь театра․ М., «Прогресс», 1991․ (Pavi, P. Slovar' teatra, M., "Progress", 1991).
Поляков, М.Я. (1980). Теория драмы. Поэтика. М․ «М.:ГИТИС». (Polyakov, M. Ya. (1980). Teoriya dramy. Poetika, M., "GITIS").
Словарь литературоведческих терминов (1974)․ М., «Просвещение»․ (Slovar' literaturovedcheskikh terminov (1974)․ M., "Prosveshchenie").
Титова, Е. В. (2018). Рамочная функция паратекста в драматургии И. С. Тургенева // Новый филологический вестник, № 4 (47)․ M., Институт филологии и истории, РГГУ. (Titova, E. V. (2018). Ramochnaya funktsiya parateksta v dramaturgii I. S. Turgeneva // Novyy filologicheskiy vestnik, № 4 (47), M., Institut filologii i istorii, RGGU).
Топоров, В. Н. (1995). Миф․ Ритуал․ Символ. Образ․ Исследования в области мифопоэтического․ Избранное․ М., «изд. Группа Прогресс, Культура». (Toporov, V. N. (1995). Mif. Ritual. Simvol. Obraz. Issledovaniya v oblasti mifopoeticheskogo. Izbrannoye, M., "Izd. gruppa Progress, Kultura").
Успенский, Б. А. (1995). Семиотика искусства․ Языки русской культуры․ М., 1995. (Uspenskiy, B. A. (1995). Semiotika iskusstva, M., "Yazyki russkoy kultury").
Хализев, В. Е. (1978). Драма как явление искусства․ М., «Искусство». (Khalizev, V. E. (1978). Drama kak yavlenie iskusstva, M., "Iskusstvo").
Хализев, В. Е. (1986). Драма как род литературы (поэтика, генезис, функционирование)․ М., «изд. Московского универ.». (Khalizev, V. E. (1986). Drama kak rod literatury (poetika, genezis, funktsionirovanie), M., "Izd. Moskovskogo universiteta").
Чаковская, М. С. (1986). Текст как сообщение и воздействие․ М․, «Высш. шк.». (Chakovskaya M. S. (1986). Tekst kak soobshchenie i vozdeystvie, M., "Vysshaya shkola").
Чистюхин, И. Н. (2014). Теория драмы: Анализ драматического произведения․ Орел, «Орловский гос․ инст․ искусств и культуры»․ (Chistyukhin, I. N. (2014). Teoriya dramy: Analiz dramaticheskogo proizvedeniya, Orel, "Orlovskiy gos. inst. iskusstv i kultury").
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2025 Karine Asatryan
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
