Է­ԹԻ­ԿԱՆ ՈՐ­ՊԵՍ ՄԻ­ՋԱՆՁ­ՆԱՅԻՆ ՀԱ­ՐԱ­ԲԵ­ՐՈՒԹՅՈՒՆ­ՆԵ­ՐԻ ԵՎ ՀԱ­ՂՈՐ­ԴԱԿՑ­ՄԱՆ ԿԱՐ­ԳԱ­ՎՈ­ՐԻՉ ԲԱՐՁ­ՐԱ­ԳՈՒՅՆ ՈՒ­ՍՈՒՄ­ՆԱ­ԿԱՆ ՀԱՍ­ՏԱ­ՏՈՒԹՅՈՒՆ­ՆԵ­ՐՈՒՄ ՄԱՐԴ­ԿԱՅԻՆ ՌԵ­ՍՈՒՐՍ­ՆԵ­ՐԻ ԿԱ­ՌԱ­ՎԱՐ­ՄԱՆ ԳՈՐ­ԾԸՆ­ԹԱ­ՑՈՒՄ

Ամփոփում

­Ժա­մա­նա­կա­կից սուր մր­ցակ­ցային պայ­ման­նե­րում բարձ­րա­գույն կր­թա­կան հաս­տա­տու­թյուն­նե­րը կանգ­նած են կա­ռա­վար­ման և կազ­մա­կերպ­չա­կան մշա­կույ­թի նոր մո­դե­լի ձևա­վոր­ման հրա­մա­յա­կա­նի ա­ռաջ։ Այս հա­մա­տեքս­տում, հոդ­վա­ծում քն­նու­թյան ա­ռար­կա է դարձ­վում գոր­ծա­րար հա­ղոր­դակց­ման, է­թի­կայի և է­թի­կե­տի դե­րը՝ որ­պես մարդ­կային ռե­սուրս­նե­րի ար­դյու­նա­վետ կա­ռա­վար­ման և կր­թա­կան մի­ջա­վայ­րի ար­ժե­քա­հեն կա­յու­նու­թյան ա­պա­հով­ման ա­ռանց­քային գոր­ծոն։

Տե­սա­կան հիմ­քում նե­րառ­ված է մի­ջազ­գային փոր­ձի հա­մադ­րա­կան վեր­լու­ծու­թյու­նը, ո­րը հնա­րա­վո­րու­թյուն է տա­լիս բա­ցա­հայ­տել բարձ­րա­գույն կր­թու­թյան հա­մա­կար­գե­րում էթի­կա­կան կա­ռա­վար­ման և հա­ղոր­դակց­ման մշա­կույ­թի դրս­ևո­րում­նե­րը։ Հա­տուկ ու­շադ­րու­թյուն է դարձ­վել Ա­ՄՆ և ԵՄ ե­րկր­նե­րի բու­հա­կան փոր­ձին, որ­տեղ է­թի­կան դի­տարկ­վում է ոչ մի­այն որ­պես վար­քագ­ծի կար­գա­վո­րիչ, այլև՝ որ­պես կր­թու­թյան ո­րա­կի ա­պա­հով­ման ու մարդ­կային ռե­սուրս­նե­րի զար­գաց­ման ռազ­մա­վա­րա­կան բա­ղադ­րիչ։

ԱՄՆ հա­մալ­սա­րան­նե­րում ձևա­վոր­ված «Professional Conduct Standards» և եվ­րո­պա­կան հա­մալ­սա­րան­նե­րի է­թի­կա­կան կա­նո­նագր­քե­րը օ­րի­նակ են այն մո­դել­նե­րի, ո­րոնք ա­պա­հո­վում են ա­կա­դե­մի­ա­կան ա­զն­վու­թյուն, թա­փան­ցի­կու­թյուն, հաշ­վետ­վո­ղա­կա­նու­թյուն։ ԵՄ կր­թա­կան քա­ղա­քա­կա­նու­թյան շր­ջա­նա­կում (EUA, Bologna Process) ա­ռանձ­նա­հա­տուկ շեշտ է դր­վում է­թի­կայի ու հա­ղոր­դակց­ման հմ­տու­թյուն­նե­րի հա­մա­կար­գային նե­րառ­ման վրա՝ որ­պես կա­ռա­վար­ման և կազ­մա­կերպ­չա­կան մշա­կույ­թի մա­սի։

­Հե­տա­զո­տու­թյու­նը նպա­տակ ու­նի վեր­հա­նել այդ տար­բե­րու­թյուն­ներն ու ա­ռա­ջար­կել հա­մադր­ված մո­տե­ցում, ո­րը կօգ­նի ձևա­վո­րել ազ­գային է­թի­կա­կան կա­ռա­վար­ման մո­դել՝ հա­մա­հունչ մի­ջազ­գային չա­փա­նիշ­նե­րին և տե­ղա­կան կր­թա­կան մի­ջա­վայ­րի ա­ռանձ­նա­հատ­կու­թյուն­նե­րին։

­Հե­տա­զո­տու­թյան գի­տա­կան նո­րույ­թը պայ­մա­նա­վոր­ված է գոր­ծա­րար է­թի­կայի, է­թի­կե­տի և հա­ղոր­դակց­ման հա­մակց­ված կի­րառ­ման հա­մա­կար­գային մո­դե­լի մշակ­մամբ, ո­րն ապա­հո­վում է մարդ­կային ռե­սուրս­նե­րի կա­ռա­վար­ման ար­ժե­քա­հեն մո­տեց­ման ու կա­ռուց­ված­քային կա­յու­նու­թյան փոխ­կա­պակ­ցու­մը։

­Հե­տա­զո­տու­թյան ար­դյուն­քում կա­տար­ված եզ­րա­կա­ցու­թյուն­նե­րը փաս­տում են, որ ա­ռանց է­թի­կա­կան կա­ռա­վար­ման հս­տակ մե­խա­նիզմ­նե­րի և հա­ղոր­դակ­ցա­կան քա­ղա­քա­կա­նու­թյան հետ­ևո­ղա­կան զար­գաց­ման ան­հնար է ա­պա­հո­վել բարձ­րա­գույն կր­թու­թյան ո­րա­կի բա­րե­լա­վում, հան­րային վս­տա­հու­թյան վե­րա­կանգ­նում և մր­ցու­նա­կու­թյան եր­կա­րա­ժամ­կետ ա­ճ։ Բու­հե­րում է­թի­կա­կան և հա­ղոր­դակ­ցա­կան գոր­ծոն­նե­րի ներ­դաշ­նակ զար­գա­ցու­մը նպաս­տում է կազ­մա­կերպ­չա­կան մշա­կույ­թի ձևա­վոր­մա­նը, կոնֆ­լիկտ­նե­րի նվա­զեց­մա­նը, վս­տա­հու­թյան և հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան բարձ­րաց­մա­նը։

Ա­ռա­ջարկ­վում է կր­թա­կան ծրագ­րե­րում նե­րա­ռել «­Գոր­ծա­րար հա­ղոր­դակ­ցու­թյուն և էթի­կա» ա­ռար­կան, վե­րա­նայել բու­հե­րի է­թի­կայի կա­նո­նագր­քե­րը և ձևա­վո­րել հիբ­րիդ մո­դել՝ հա­մադ­րե­լով ի­րա­վա­կան ու ար­ժե­քա­հեն մո­տե­ցում­նե­րը։

­Հոդ­վա­ծը հիմն­ված է հայ ու մի­ջազ­գային հե­ղի­նա­կա­վոր աղ­բյուր­նե­րի վեր­լու­ծու­թյան վրա և կա­րող է ծա­ռայել որ­պես ու­ղե­ցույց՝ բու­հե­րի կա­ռա­վար­ման մշա­կույ­թի բա­րե­լավ­ման և կր­թու­թյան ո­րա­կի բարձ­րաց­ման նպա­տա­կով։