Պար հասկացությունը և նրա բառակազմական առանձնահատկությունները գրական հայերենում
DOI-:
https://doi.org/10.46991/BYSU.B/2025.16.3.119Բանալի բառեր-:
պար, գրաբար, միջին հայերեն, արևելահայերեն, արևմտահայերեն, բառակազմություն, արմատ, ածանց, բարդ բառեր, նորակազմությունԱմփոփում
Աշխատանքը խորքային և մանրամասն ուսումնասիրություն է, որն ընդգրկում է «պար» արմատի ծագումնաբանական, իմաստաբանական առանձնահատկությունները հայերենի տարբեր ժամանակահատվածներում և բառակազմական հնարավորությունների արտահայտությունը գրական հայերենում: Այն մի կողմից` տարժամանակյա քննություն է` «պար» հասկացության իմաստային զարգացումների դիտարկմամբ, մյուս կողմից` համաժամանակյա քննություն` «պար» եզրույթով բաղադրությունների վերլուծությամբ: Հատուկ ուշադրություն է դարձվել «պար» արմատի նրբիմաստներին, բազմիմաստությանը և իմաստային փոփոխություններին: Առանձնացվել են նաև «պար» արմատով բաղադրված նորակազմությունները, որը կարևոր է հայոց լեզվի բառապաշարի ուսումնասիրության տեսանկյունից։
Ինչպես ցույց է տալիս ուսումնասիրությունը, «պար» արմատը ոչ միայն պահպանել է իր հնագույն իմաստները, այլև հարստացել է նորերով՝ պայմանավորված մշակութային և հասարակական փոփոխություններով։
Բառակազմության տեսանկյունից այն դրսևորում է մեծ բազմազանություն՝ լինելով բազում ածանցավոր, բարդ և հարադրավոր բառերի հիմք։ Դրանց մի մասը պահպանել է իր գործածությունը, մինչդեռ որոշ բառեր դարձել են հազվադեպ կամ հնացած։
Հղումներ
Aghayan, Ed. 1976. Ardi hayereni bacʿatrakan baṙaran. Yerevan.
Aghayan, Ed. 1974. Baṙaknnikan ew stugabanakan hetazotutʿyunner. Yerevan.
Ačaṙyan, H. 1979. Hayerēn armatakan baṙaran. Vol. D. Yerevan.
Avetikʿean, G., Kh. Siwrmelean, and M. Awgerean. 1836–1837. Nor baṙgirkʿ haykazean lezui. Vols. 1–2. Venetik.
Zhamanakakicʿ hayereni bacʿatrakan baṙaran. 1969–1980. Vols. 1–4. Yerevan.
Łazarean, R. 2000. Grabarī baṙaran. Vols. 1–2. Yerevan.
Łazaryan, R., and H. Avetisyan 2009. Mijin hayereni baṙaran. Yerevan.
Malkhaseancʿ, St. 1944. Hayerēn bacʿatrakan baṙaran. Vol. 1. Yerevan.
Nor baṙer (compiled by A. Galstyan et al.). 2015–2022. A–Z. Yerevan.
Čahukyan, G. 2010. Hayeren stugabanakan baṙaran. Yerevan.
Sakʿapetoyean, R. 2011. Arevmtahayerēn–arevelahayerēn nor baṙaran. Yerevan.
Sukiasyan, A. 1967. Hayocʿ lezvi homanišneri baṙaran. Yerevan.
Vardan Aygekcʿi. 1977. Arakner, Voskeṗorik (Nmushner hin ew miǰnadaryan arzakicʿ). Yerevan.
Tioyean, S., A. 2021. Fišenkčʿean, and Y. Marašlean. Nor baṙer arevmtahayereni mej. Book A. Yerevan.
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2025 Lusine Ghamoyan-Ph.D, Senior Researcher
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
