Элпис Кесарацян и журнал «Китар»
DOI:
https://doi.org/10.46991/BYSU.B/2025.16.1.025Ключевые слова:
Элпис Кесарацян, «Китар», первая армянка-редактор, османская империя, XIX векАннотация
Данное исследование представляет собой своеобразное литературоведческое расследование, в рамках которого был выяснен ряд заслуживающих внимание вопросов: какова была миссия первой армянки-редактора, журналиста, писателя-публициста Элпис Кесарацян (1830-1913), жившей и творившей во второй половине XIX века, в каких условиях развивалась ее литературно-культурная и социально-общественная деятельность, с какими вызовами она столкнулась в этот период?
С помощью исследовательского, биографического, сравнительного и других методов анализа выявлено множество функций, осуществленных Элпис Кесарацян в качестве женщины-редактора, женщины-публициста, женщины-издателя, женщины-переводчика, женщины-учителя, находясь при этом под гнетом Османской империи и в условиях цензуры. Изучение деятельности и творчества Элпис Кесарацян подтверждает, что, занимаясь защитой прав и свобод женщин в тоталитарном обществе, поднимая важнейшие вопросы национального образования и воспитания, своей конечной целью автор считала совершенствование социума.
Исследование проводилось с учетом геополитического и исторического контекста Константинополя второй половины XIX века, существования имперской цензуры, а также критических замечаний в адрес журнала «Китар» («Кифара»), редактируемого Э. Кесарацян. В статье подчеркнута несокрушимая воля, которой руководствовалась на протяжении всей своей жизни прогрессивная женщина как представительница христианского национального меньшинства.
Библиографические ссылки
«Արեւմուտք», Բարիզ, 1864, թիւ 2, 3
«Ծաղիկ», Զմյուռնիա, 1861, թիվ 15, 1863, թիվ 65, թիվ 66
«Ծաղիկ», 1906, Կ. Պօլիս, էջ 390-391
«Կիթառ» (հանդէս ամսօրեայ), Կ. Պօլիս, տպ. Ռ. Յ. Քիւրքճեան, 1862-1863
«Հավերժահարս», Հանդէս կիսամսեայ, Զմյուռնիա, տպ. Տէտէան, 1862
«Մասիս», Կ. Պօլիս, 1862, թիւ 547
«Վարդ», Կ. Պոլիս, 1862, թիւ 4
Ազգային Սահմանադրութիւն Հայոց, 1860, Կ. Պօլիս, Ստամպօլ
Ազգային Սահմանադրութիւն Հայոց, 1863, Կ. Պօլիս, Ստամպօլ
Բարսեղյան Հ., Աշխարհագրական անունների հայերեն տառադարձության մասին որոշումը, Տերմինաբանական եւ ուղղագրական տեղեկատու, Եր., «9-րդ հրաշալիք», 2006, էջ 55 (364)
Գյալէմքեարեան Գ., Պատմութիւն հայ լրագրութեան, հ. Ա, Վիեննա, Մխիթարեան տպ., 1893
Թէոդիկ, Ամենոյն Տարեցոյցը, Կ. Պօլիս, 1911
Լեւոնեան Գ., Հայոց Պարբերական Մամուլը, Աղեքսանդրապոլ, 1895
Խառատյան Ա., Արեւմտահայ պարբերական մամուլը եւ գրաքննությունը Օսմանյան Թուրքիայում (1857-1908 թթ.), ՀԽՍՀ ԳԱ պատմ.
ին-տ, Եր., ՀԽՍՀ ԳԱ հրատ., 1989
Կարինյան Ա. Բ., Արեւմտահայ լուսավորիչները 1860-1870-ական թթ., «Տեղեկագիր», Եր., 1944
Կեսարացեան Ե., Նամականի առ ընթերցասէր հայուհիս, Կ. Պօլիս, տպ. Կ. Պարոնեան, 1879
Հակոբյան Մ., Զմյուռնահայ պարբերական մամուլը (1861-1880), Եր., 1987
Համբարձումյան Ն., Կ. Պոլսի հայոց բարեգործական ընկերությունների եւ վարժարանների դերակատարությունը կանանց ազատագրության գործընթացներում 19-րդ դարի երկրորդ կեսին, «Գիտական Արցախ», թիվ 4(11), 2021
Համբարձումյան Ն., Մշակութային, բարեգործական եւ պարզասիրաց ընկերությունների եւ միությունների դերակատարությունը կանանց ազատագրության գործընթացներում 19-րդ դարի երկրորդ կեսի Կ. Պոլսում, «Գիտական Արցախ», թիվ 1(44), ԵՊՀ
հրատ., 2022
Պառնասեան Վ. Պ., Ուսումնական եւ գրագիտական տրամախօսութիւնք (Մեղուն եւ գեղեցիկ սեռը: - Իշխանուհին Ալեքսանտրա: - Մ. Աքսիպ: - Մ. Օքթավ Ֆեօյլէ: Սիբիլլա: Կիթառ: - Յորդոր ազգային յառաջադիմութեան), «Մասիս», Կ. Պօլիս, 1862, թիւ 582
Պողոսեան հ.Ե.վ., Պատմութիւն հայ մշակութային ընկերութիւններու, հ. Ա-Գ, Մխիթարեան տպարան, Վիեննա, 1957, 1963, 1967
Պողոսյան Հ.Ե.վ., Հայ խմբագրուհիներ, Վիեննա, Մխիթարեան տպ., 1953
Ստեփանյան Գ., «Կենսագրական բառարան» (Հայ մշակույթի գործիչներ), հ. Բ (ԺՄել), Եր., «Սովետական գրող» հրատ., 1981
Տյուսաբ Ս., Երկեր, Եր., «Սովետական գրող» հրատ., 1981
Fionnuala Dillane, What is a Periodical Editor? Types, Models, Characters, and Women, Journal of European Periodical Studies, 6.1 (Summer 2021)
Marie Nedregotten Sørbø. Fourfold Female: Birgithe Kühle’s Pioneer Norwegian Journal Provincial-Lecture (1794) and Her European Book Collection, Journal of European Periodical Studies, 6.1 (Summer (2021))
Mek.-B. Dadian, La Société arménienne contemporaine, les Arméniens de l’Empire Ottoman, Revue des Deux Mondes, 2e periode, tome 69, (1867)
«Մեղու», Կ. Պօլիս (Ի Ղալաթա), 1862
Victorian Periodicals Review 48.3 (Fall 2015). The special issue, “A Return to Theory”
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2025 Вестник Ереванского Университета
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution-NonCommercial» («Атрибуция — Некоммерческое использование») 4.0 Всемирная.
