Կոմիտաս վարդապետը կյանքում և Պարույր Սևակի «Անլռելի զանգակատուն» պոեմում (նախատիպը և կերպարը)
DOI-:
https://doi.org/10.46991/BYSU.B/2025.sp1.037Բանալի բառեր-:
Կոմիտաս վարդապետ, նախատիպ, «Անլռելի զանգակատուն», կերպար, վավերական և գեղարվեստական, Պարույր Սևակ, պոեմ, սկզբնաղբյուրներ, Պոլիս, միջակություն, ԷջմիածինԱմփոփում
Հոդվածում քննվում է իրական Կոմիտաս վարդապետի և Պարույր Սևակի պոեմում պատկերված Կոմիտասի գեղարվեստական կերպարի հարաբերակցությունը։ Ցույց է տրվում, որ բանաստեղծը լավ ծանոթ է եղել նախատիպի իրական կենսագրությանը, նրա գործունեության սկզբնաղբյուրներին՝ Կոմիտասի ինքնակենսագրությանը, աշխատություններին և նամակներին։ Ուսումնասիրել է նաև այլ աղբյուրներ՝ ժամանակի պարբերական մամուլը, Կոմիտասին նվիրված հուշերը և այլն։ Այդ ամենի շնորհիվ նա կերտել է գեղարվեստորեն հավաստի և ամբողջական կերպար։ Բայց պոեմի ժանրի պահանջների թելադրանքով նա պատկերել է հերոսի էությունը, նրա կյանքի և գործունեության բարձրակետերը։ Դուրս է թողել առօրեական, կենցաղային շերտերը, կատարել է պատկերային հավելումներ։ Նախատիպից դեպի քնարական-փիլիսոփայական կերպար կատարած անցմանը նպաստել են պոեմում լիուլի օգտագործված կոմիտասյան երգերը, հայ և համաշխարհային գրականության համանման սյուժեները, ինչպես նաև հերոսի էության համադրումը սեփական էության հետ։
Հղումներ
1. Սևակ Պ․, Երկերի ժողովածու 6 հատորով, հ․ 5, Եր․, «Հայաստան» հրատ, 1974, էջ 128։
«Գարուն», 1969, թիվ 11, էջ 7։
2. Սևակ Պ․, Անցյալը ներկացած, Եր․, «Ոսկան Երևանցի» հրատ, 2011, էջ 2
3. «Հայրենիք» ամսագիր, Բոստոն, 1924, թիվ 5, էջ 84։ Ինքնակենսագրությունից քաղված հաջորդ մեջբերումների էջերը կնշվեն շարադրանքում՝ փակագծերի մեջ։
4.Կոմիտաս։ Ժողովածու՝ նվիրված Կոմիտասի ծննդյան 60-ամյակին, Եր․, «Հայպետհրատ», 1930, էջ 52։
5.«Խորհրդային Հայաստան», 1938, թիվ 68, մարտի 24։
6.Սևակ Պ․, Երկերի ժողովածու 6 հատորով, հ․ 4, Եր․, «Հայաստան» հրատ, 1973, էջ 7-8։ Պոեմի այս հրատարակությունից կատարված չափածո հաջորդ մեջբերումների էջերը կնշվեն փակագծերում։
7.Կոմիտաս, Նամակներ, Եր․, ԳԱԹ հրատարակչություն, 2007, էջ 45-46
8. «Նավասարդ» գրական և գեղարվեստական տարեգիրք, Ա, Կ․ Պոլիս, 1914, էջ 301։
9. Տե՛ս Ազատյան Թ․, Կոմիտաս վարդապետ, Առաջին հատոր. Իր կյանքն ու գործունեությունը, Կ․ Պոլիս, 1931, էջ 9։
10.Տե՛ս Սևակ Պ․, Երկերի ժողովածու 6 հատորով, հ․ 5, էջ 300։
11.Տե՛ս «Արագած», Փարիզ, 1926, թիվ 1-2, էջ 9-10։
12.Տե՛ս Գալշոյան Մ․, Ծիրանի ծառ, Եր․, «Արևիկ» հրատ․, 1989, էջ 50-66։
13.«Գարուն», 1969, թիվ 11, էջ 6։
14.«Անահիտ», Փարիզ, 1907, թիվ 3-5, էջ 72
15.Նույն տեղում, էջ 73։
16.Նույն տեղում, էջ 72։
17.Ժամանակակիցները Կոմիտասի մասին, Եր., «Հայպետհրատ», 1960, էջ 149։
18.«Գարուն», 1969, թիվ 11, էջ 8։
19.«Արևմուտք», Փարիզ, 1946, թիվ 6, դեկտեմբերի 22։
20.«Արևմուտք», Փարիզ, 1947, թիվ 24, մայիսի 4։
21.Պալաքյան Գ․, Հայ Գողգոթան, հ. Ա, Վիեննա, 1922, էջ 92-93։
22. Նույն տեղում, էջ 103։
23. Տե՛ս «Ազդակ», Բեյրութ, 2017, թիվ 44, մայիսի 1։
24. «Գարուն», 1969, թիվ 11, էջ 7։
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2025 Բանբեր Երևանի համալսարանի
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
