Խստաշունչ ոճը Սուրեն Պիպոյանի արվեստում (1960-1980-ական թվականներ)
DOI-:
https://doi.org/10.46991/hc.2025.22.1.231Բանալի բառեր-:
Խստաշունչ, ոճ, հայկական, գեղանկարչություն, խորհրդային, ձնհալ, Պիպոյան, ՍուրենԱմփոփում
Սուրեն Պիպոյանի արվեստն անցել է զարգացման մի քանի փուլ։ Ի պատասխան ժամանակի մարտահրավերների և իր անձնական ձգտումների նա ստեղծեց սեփական գեղարվեստական ձեռագիրը։ Խրուշչովյան «ձնհալի» տարիներին՝ արվեստի ազատականացման մթնոլորտում, խորհրդային, այդ թվում հայ արվեստագետները հնարավորություն ստացան ծանոթանալու արևմտյան առաջադիմական արվեստի`պահեստներից հանված հավաքածուներին, այցելելու ցուցահանդեսներ, զորօրինակ՝ մեքսիկացի մոնումենտալիստների, Պիկասոյի, Լեժեի և շատ այլոց։
Այս տարիներին Սուրեն Պիպոյանի գեղարվեստական ձեռագիրը ենթարկվեց նշանակալի փոփոխությունների՝ ձեռք բերելով կուբիզմի և էքսպրեսիոնիզմի տարրեր։ Ակադեմիական կրթության հետ համատեղ դա հանգեցրեց նկարչին 1950-ականների կեսերից ձևավորվող նոր` «խստաշունչ ոճին», որը, որոշ փոփոխություններով, մնաց նրա ողջ ստեղծագործական կյանքի ուղեկիցը։
Սրան նպաստեց նաև «աշխատանքային ռոմանտիզմի» գաղափարը, որը տարածված էր Խորհրդային Միությունում 1960-70-ականներին, ինչպես նաև՝ նկարչի անձնական կենսագրությունը, որ անցել էր մանկության զրկանքների և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի արհավիրքների միջով։ «Խիստ ոճը», ազատվելով սոցռեալիզմի կոկած, կեղծ լավատեսական գաղափարներից և մանրացվածությունից, փոխարինեց դրանք ճշմարիտ և չսիրունացված նոր ռեալիզմով։
Սուրեն Պիպոյանը ստեղծեց բազմաֆիգուր կոմպոզիցիաների ամբողջ շարք
[հոդվածում դիտարկված են 12 աշխատանքներ], որոնց ընդհանուր բնութագիրը ներառում է աշխատանքային ռոմանտիզմը, հերոսականությունը, մոնումենտալությունը: Դրանք առանձնանում են զուսպ երփնապնակով, երկրաչափականացված ձևերով, առնական կերպարներով և արտահայտիչ հուզականությամբ։ Պիպոյանը անդրադարձել է աշխատանքի, պատերազմի, ցեղասպանության, պայքարի թեմաներին, արվեստագետի և մտավորականի կերպարին։
Հղումներ
Aghasyan A., Hay kerparvesti zargacman ughiner@ XIX-XX darerum.Voskan Yerevants'i hratarakch'ut'yun, Yerevan, 2009.
Ayvazyan H., Vrdzin ev luys, Sovetakan Hayastan, #132, Yerevan, 1984.
Duryan L., Guynerov kertvats zhamanak, Yerekoyan Yerevan, Yerevan, 1967, hoktemberi 10.
Yerevan-2750, Steghtsagortst'yunneri katalog, Yerevan, 1968.
Yerevani 2750-amyakin nvirvats ts'uts'ahandes, Sovetakan Hayastan, 1968, £12.
Luvri kamarneri tak, Hayastan hratarakch'ut'yun, ¥erevan, 1974.
Khaghaghut'yan pashtpanut'yan dirqerum, ts'uts'ahandesi katalog, yerevan, 1965.
Harut'yunyan V., Suren Pipoyani steghtsagortsut'yunneri anhatakan ts'uts'ahandesi katalog, Hayastani nkarch'i tun, HHK kentkomi hratarakch'ut'yan tparan, Yerevan, 1982.
Hayastani Sovetakan hanragitaran, Haykakan hanragitaran hratarakch'ut'yun, ht. 6, Yerevan, 1980.
Ghazaryan M., Khach'ikyan Y., Nkarich'neræ` hobelyanin. Sovetakan Hayastan, 1 marti, 1970.
Martirosyan J., Petq' e tesnel geghec’ik@, Avangard # 85, Yerevan, 1984.
Manukyan A., Zhoghovrdic'' vec'ratsæ` zhoghovrdin. Yerekoyan Yerevan.Yerevan, 1986, og.8.
Mekhakyan A, Mi nkari patmut'yun, Sovetakan hayastan, #118, Yerevan, 1971.
Ov ov e, hayer, ht.2, Haykakan hanragitaran hratarakch'ut'yun, Yerevan, 2007.
Pipoyan L., ''Khstashunch' voj@ haykakan kerparvestum, Yerevan, 2024.
Pipoyan S., Oragir, dzeragir, @ntaniqi sep'akanut'yun.
''Pipoyan Suren»» patkeragirq, Zangak hratarakch'ut'yun, Yerevan, 2018.
Sargsyan L., Qaghaqakani ev geghagitakani mijev.hay geghankarchutyunæ 'Dznhali'' hamateqstum. Khorhrdahay mshakuyt'æ. konc'eptæ, ænkalumner'n u drsevorumneræ, hodvatsneri zhoghovatsu, Yerevan, EPH hratarakchut'yun, 2023.
http://lib.ysu.am/open_books/418532.pdf hghman taret'iv 23, 2023.
Step'anyan, Xudozhniki-armjanje v prostranstvje russkoy kul'turiy XX veka, Hay arvesti harts'er, #2, Yerevan, 2009.
Bobrikov A., Surovij stil': mobilizacija i kul'turnaya revoljucija. Khudozhestvennyj zhurnal, Moskva, 2003, #51/52.
Burunova V., Proizvedenija khudozhnikov Gruzinskoj, Azerbajdzhanskoj i Armjanskoj SSR.Katalog. Moskva, tipografija Izdatel'stva «Sovetskij khudozhnik», 1954.
Vtoraja vsesojuznaja vystavka diplomnykh rabot khudozhestvennykh institutov SSSR vypuska 1953 goda, katalog. https://maslovka.org/modules.php?name=Content&pa=showpage&pid=1444&page=13
D'akonicyna A, Nikonov P., Dvizhenie k svobode. Zhurnal tet'jakovskaja galereja, # 2, 2019 [63].
Zhivopis'. Skul'ptura. Grafika. Satira. Plakat. Vsesojuznaja jubilejnaja vystavka, izdatel'stvo Sovetskij khudozhnik, Moskva, 1965.
Izobrazitel’noe iskusstvo Sovetskoj Armenii. Vsesojuznaja jubilejnaja vystavka “50 let Sovetskoj vlasti». Yerevan, 1974.
Izobrazitel'noe iskusstvo Sovetskoj Armenii, Vsesojuznajq jubilejnajq vystavka '’50 let Sovetskoj vlasti'', Yerevan, 1974.
Kamenskij A., Surovyj i prekrasnyj mir, Tvorchestvo,
Kamenskij A., Pora razobrat'sja! Moskva, gazeta Sovetskij khudizhnik, 1962, #1.
Kozorezenko P., Orlov I.I., problema istoriografii sovetskoj zhivopisi “surovogo stilja”, mezhdunarodnyj zhurnal eksperimental'nogo obrazovanijq, 2020, #2.
Manin V., Surovyj stil' i ego modifikacii, v knige Russkaja zhivopis' XX veka, tom 3, Spb, izdatel'stvo Avrora, 2007.
Sargsjan l., Znachenie impressionizma v armjanskoj zhivopisi XX veka: tradicii i innovacii. 2017, al'bom-katalog vystavki «Armqnskij impessionizm.ot Moskvy do parizha.» Muzej impressionizma, Moskva, 25.03 – 4.06, 2017.
Florkovskaja A., Abstraktnoe iskusstvo – eto khuliganstvo v mirovom masshtabe. Sovremennoe francuzskoe iskusstvo na vystavkakh v Moskve [1957, 1961]. Iskusstvoznanie, 2016, # 4. http://www.artpanorama.su/?category=article&show=article&id=48 Hghman taret'iv 19.01.2024:
Erenburg I., Ottepel', Moskva, Sovetskij pisatel', 1956.
Vern G. Swanson. Soviet Impressionism. Woodbridge, England: Antique Collectors' Club, 2001.
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2025 Lilit Pipoyan
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
