1980 թվականի սեպտեմբերի 12-ի ռազմական հեղաշրջումը Թուրքիայում և քաղաքական զարգացումները
DOI-:
https://doi.org/10.46991/hc.2025.22.1.250Բանալի բառեր-:
Թուրքիա, ռազմական հեղաշրջում, զինված ուժեր, Քենան Էվրեն, ԱԱԽ, Սահմանադիր մեջլիսԱմփոփում
1980թ. սեպտեմբերի 12-ին տեղի ունեցած ռազմական հեղաշրջումը ցույց տվեց երկրի ներսում տիրող անկայուն իրավիճակը։ Ինչպես նաև պետք է փաստել, որ Թուրքիայի բանակի վերնախավը, նախքան ռազմական հեղաշրջման բուն գործողությունները սկսելը, դեռ երկար ժամանակ ինտենսիվ հանդիպումներ է ունեցել ԱՄՆ բարձրաստիճան պետական գործիչների հետ։ Ի վերջո այս ամենը հաջող իրագործելուց հետո, ռազմական հեղաշրջումը իրականացնողները դարձան երկրում իշխանություն։ Սրա շնորհիվ վերացվեց նաև «քրդական շարժումը», ինչը ևս քննարկվում էր ռազմական վերնախավի կողմից։ Քաղաքական կուսակցությունները չարգելվեցին, բայց արգելվեց նրանց հրապարակային գործունեությունը, փաստացի քաղաքական կյանքը գտնվում էր ռազմական վերանախավի ձեռքում։
Հղումներ
Dumanyan A., 1980 T’vakani Rrazmakan Heghashrjumy T’urk’iayum. Patcharrnery, Ynt’ats’k’y, Hetevank’nery, Yerevan, 2016, ej 102-103:
T’urk’iayi Hanrapetut’yan patmut’yun, Buhakan dasgirk’, Yer., 2018, ej 241:
Petunts’ A․, T’urk’iayi K’aghak’ats’iakan ishkhanut’yun-banak p’vokhharaberut’yunnery 20-rd dari yerkrord kes 21-rd dari skizb. 2016 t’vakani rrazmakan heghashrjman p’vordzy, Arevelagitut’yan Harts’er, № 13, 2017, ej 142.
Gasratyan M., Kurdy Turtsii v noveysheye vremya, Yerevan, 1990, str. 306.
Danilov V., Turtsiya 80-kh : ot voyennogo rezhima do “ogranichennoy demokratii”, Moskva, 1991, ctr. 48.
Danilov V, Politicheskaya bor'ba v Turtsii: 50-ye - nachalo 80-kh godov KHKH v. (politicheskiye partii i armiya). Moskva, 1985, str. 244-245.
Yagudin B., Gosudarstvennyy perevorot 12 sentyabrya 1980 goda v Turtsii // Uchonyye zapiski Kazanskogo gosudarstvennogo universiteta: gumanitarnyye nauki, 2008, t. 150, kn. 1, str․ 207.
Danilov V., Turtsiya 80-kh : ot voyennogo rezhima do “ogranichennoy demokratii”, str. 58.
Ganser D. NATO's Secret armies. Operation gladio and terrorism in Western Europe. London: Frank Cass, 2005, p.235․
Karabelias G., The Evolution of Civil-Military Relation of Post-war Turkey: 1980-95, Middle Eastern Studies, Oct. 1999, p. 134.
Middle East Contemporary Survey, Vol. 6, 1981-82. New York, 1984, p. 885-886.
Hale W., Turkish Politics and the Military, London, 1994, p. 247.
Danilov V., Turtsiya 80-kh : ot voyennogo rezhima do “ogranichennoy demokratii”, str. 74.
Kremnyuk V., Bor'ba Vashingtona protiv revol yutsii v Irane, Moskva, 1984, str. 157-158.
Potskhveriya B., Turtsiya, SSHA i NATO v kontse 70-kh – nachale 80-kh godov, Turtsiya. Istoriya, ekonomika, politika, Moskva, 1984, str. 86.
Çölaşan E., 24 Ocak Bir Dömenin Perde Arkası, İstanbul, 1983, s. 57-73.
Alatlı E., Müdahale 12 Mart 1971-12 Eylül 1980, s. 398.
Oran B., Kenan Evren’in Yazılmamış Anıları, Ankara, 1990, s. 33
Sotnichenko A., Osobennosti modernizatsii v Turtsii, Sankt-Peterburg: Izdatel'stvo Yevropeyskogo universiteta v Sankt-Peterburge, 2009. — 44 s. — (Seriya preprintov; M-11/09; Tsentr issledovaniy modernizatsii). https://eusp.org/sites/default/files/archive/centres/M-center/M_11-09.pdf mutkʻ, 09․12․2023
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2025 Hayk Petrosyan
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
