ԴԻԼԻՋԱՆԻ ԳՈԳԱՎՈՐՈՒԹՅԱՆ ՄԱԿԵՐԵՎՈՒԹԱՅԻՆ ՓՈՒԽՐ ՆՍՏՎԱԾՔՆԵՐԻ ԵՎ ԺԱՄԱՆԱԿԱԿԻՑ ԷԿԶՈԳԵՆ ՊՐՈՑԵՍՆԵՐԻ ԲՆՈՒՅԹԸ
(Աղստև գետի միջին հոսանքի ավազան, Հայաստան)
DOI-:
https://doi.org/10.46991/PYSUC.2025.59.1.029Բանալի բառեր-:
clay, landslide, slope, stream gradient, stream orderԱմփոփում
Որոշվել են էլյուվիի, դելյուվիի և դեֆլյուկցիոն նստվածքների հատիկա-չափական, միներալոգիական, քիմիական և սպեկտրալ կազմերը, ինչպես նաև սողանքային գրունտների ֆիզիկամեխանիկական հատկությունները, ինչը թույլ է տալիս որոշ չափով տարբերակել փուխր կուտակումների տարբեր ծագումնաբանական տեսակները և դրանց ձևավորման պայմանները: Ըստ 1:25 000 մասշտաբի տեղագրական քարտեզի որոշվել են Աղստև գետի հիմնական վտակների կարգերը. դրանք բոլորը ունեն չորրորդ կարգ: Էկզոգեն գործընթացներից ավազանի համար ամենավտանգավորը սողանքներն են և հորդառատ անձրևների ժամանակ լանջերից մասամբ հողմահարված փուխր նյութի հոսատարում: Դիլիջանի գոգավորությունը անկայուն տեղամաս է, այս ամենը նպաստում է դրա անկայունությանը և մեծացնում է վտանգավոր բնական գործընթացների ակտիվացման ռիսկը՝ պայմանավորված իր բարդ երկրաբանա-գեոմորֆոլոգիական կառուցվածքով, կավերի և զանազան ապարների առկայությամբ, որոնք հողմահարման պայմանների հետևանքով դառնում են կավ և հեշտացնում նոր սողանքների ձևավորումը, տարբեր աստիճանի խզվածքների առկայությունը, որոնք նպաստում են գոգավորության զառիթափ լանջերին ապարների անկայունությանը, Աղստև գետի հիմնական վտակների և բազմաթիվ ձորակների հուների մեծ անկումներին, որոնցում հորդառատ անձրևների ժամանակ կարող են ձևավորվել սելավային հոսքեր:
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2025 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
