ԻՆՔՆԱԳՈՎԵՍՏԻ ԽՈՍՔԱՅԻՆ ԱԿՏԻ ԻՄԱՍՏԱԳՈՐԾԱԲԱՆԱԿԱՆԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ
DOI:
https://doi.org/10.46991/BYSU.B/2025.16.2.064Բանալի բառեր:
հաղորդակցական նպատակ, խոսքային ակտ, հասցեատեր, ինքնագովեստ, պերլոկուտիվ արդյունք, իլլոկուտիվ մտադրությունԱմփոփում
Հոդվածի նպատակն է ներկայացնել ինքնագովեստ արտահայտող խոսքային ակտերի իմաստային և գործաբանական առանձնահատկությունները: Ի տարբերություն գովեստի, ինքնագովեստը բացասական երանգավորում ունի: Այս ակտի նպատակը ուշադրության, հիացմունքի արժանանալն է: Այս ակտի իրականացման ժամանակ խոսողը հայտարարում է իր արժանիքների, հաջողությունների, հմտությունների և որակների մասին՝ դրական լույսի ներքո ներկայացնելու համար: Ինքնագովեստը գովեստի այնպիսի տեսակ Է, երբ խոսողը ինքն իր հասցեին է ուղղում դրական գնահատական, այսինքն՝ տվյալ դեպքում ինքնագովեստի հասցեատերը հանդես է գալիս միաժամանակ որպես գովեստի հասցեատեր: Այսինքն, ինքնագովեստի իրականացման ժամանակ խոսողը գնահատման սուբյեկտն է և միաժամանակ օբյեկտը: Նա փորձում է ամրապնդել իր ինքնագնահատականը, տպավորություն թողնել մյուսների վրա, ստեղծել հեղինակություն: ինքնագովեստ իրականացնող անձի մտադրությունը իր նպատակին հասնելն է` փորձելով արժանանալ խոսակցի հավանությանը, ինչի հետևանքով նրա խոսքային և ոչ խոսքային վարքագիծը կարող է արտահայտվել նույնիսկ ինքնանվաստացմամբ: Եթե ինքնագովեստը համեստ է և համատեքստին համահունչ, այն կարող է բարձրացնել անձի հեղինակությունը, իսկ չափազանցված ինքնագովեստը կարող է ընկալվել որպես ամբարտավանություն: Այս ակտի իրականացումը պայմանավորված է հաղորդակցվողների տարբեր կարգավիճակային և դերային բնութագրերով:
Հղումներ
Գասպարյան, Ն. (2024): Գովաբանության դիսկուրսի իմաստագործաբանական բնութագիրը // Բանբեր Երևանի համալսարանի. Բանասիրություն № 3, 99-110 էջեր: (Gasparyan, N. (2024). Govabanut’yan disk’ursi imastagortsabanakan bnuthagrut’yune // Banber Yerevani hamalsarani. Banasirut’yun, Vol. 15, No. 3 (45), ej. 99–110).
Богданов, В.В. (1990). Коммуникативная компетенция и коммуникативное лидерство / Язык, дискурс, личност. Тверь: Издательство Тверского университета, 28 с. (Bogdanov, V. V. (1990). Kommunikativnaya kompetentsiya i kommunikativnoe liderstvo // Yazyk, diskurs, lichnost’. Tver’: Izdatel’stvo Tverskogo universiteta, 28 s.).
Вольф, Е.М. (1985). Функциональная семантика оценки. М.: Наука, 279 с. (Volf, E. M. (1985). Funktsional’naya semantika otsenki. M.: Nauka, 279 s.).
Кларк, Г. Г., Карлсон, Т. Б. (1986). Слушающие и речевой акт // Новое в зарубежной лингвистике, Вып. 17. Теория речевых актов. М.: Прогрес, 276 с. (Klark, G. G., Karlson T. B. (1986). Slushayushchie i rechevoy akt // Novoe v zarubezhnoy lingvistike, Vyp. 17, Teoriya rechevykh aktov. M.: Progress, 276 s.).
Формановская, Н.И. (1980). Эмоции, чувства, интенции, экспрессия в языковом и речевом выражении // Эмоции в языке и речи: Сборник научных статей / Под ред. И.А. Шаронова. М.: РГГУ, с. 106-116. (Formanovskaya, N. I. (1980). Emotsii, chuvstva, intensii, ekspressiya v yazykovom i rechevom vyrazhenii // Emotsii v yazyke i rechi: Sbornik nauchnykh statey / Pod red. I. A. Sharonova. M.: RGGU, s. 106–116).
Cutting, J. Pragmatics and Discourse. London and New York: Routledge, 2002, 187 p.
Davis, S. Perlocutions // Speech Act Theory and Pragmatics. London, 1980, p. 37–55.
Fitzgerald, F. S. Babylon Revisited / Selected Short Stories. Moscow: Progress Publishers, 1979, 360 p.
Fitzgerald, F. S. Selected Short Stories. Moscow: Progress Publishers, 1979, 360 p.
Maugham, W. S. The Moon and Sixpence. M.: Progress Publishers, 1972, 240 p.
Maugham, W. S. Of Human Bondage. Moscow: Vyssaya Shkola, 1985, 607 p.
Maugham, W. S. Our Betters // Maugham S. Selected Plays. London: Pan Books, 1977, p. 353–448.
Maugham, W. S. Theatre. Moscow: Vyssaya Shkola, 1985, 224 p.
Mitchell, M. Gone with the Wind. N. Y.: Avon Books, 1973, 1024 p.
Wilde, O. The Importance of Being Earnest. UK: Longman, 2005, 112 p.
Wilde, O. The Picture of Dorian Gray. USA: Penguin Books, 1980, 237 p.
Wilder, T. Our Town / Three Plays. N. Y.: Harper Perennial Modern Classics, 2007, 496 p.
Williams, T. A. A Streetcar Named Desire. N. Y.: New Directions Publishing, 2004, 192 p.
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2025 Narine Gasparyan
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
