­ԲՈՒ­ԼԻՆ­ԳԸ ՈՐ­ՊԵՍ ԱՆ­ՁԻ ՍՈ­ՑԻ­Ա­ԼԱ­ԿԱ­ՆԱՑ­ՄԱՆ ԵՎ Ի­ՆՔ­ՆՈՒԹՅԱՆ ՁԵՎԱՎՈՐ­ՄԱՆ ԽՈ­ՉԸՆ­ԴՈՏ Ա­ՎԱԳ ԴՊ­ՐՈ­ՑՈՒՄ

Հեղինակներ

DOI-:

https://doi.org/10.46991/educ-21st-century.v7.i2.015

Բանալի բառեր-:

բուլինգ, ավագ դպրոցական, անձի ձևավորում և սոցիալականացում, ֆիզիկական բուլինգ, կիբերբուլինգ, հոգեբանական բուլինգ, ագրեսիվ վարքագիծ, բուլեր

Ամփոփում

Ա­վագ դպ­րո­ցա­կան տա­րի­քը  ան­ձի զար­գաց­ման այն փուլն է, ե­րբ շա­րու­նակ­վում է սո­ցի­ա­լա­կան ի­նք­նու­թյան, ար­ժե­քային հա­մա­կար­գի և մի­­ջանձ­նային հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի կա­ռուց­ման հմ­տու­թյուն­նե­րի ձևա­վոր­ման գոր­ծըն­­թա­ցը։ Կր­թա­կան մի­ջա­վայ­րում ձևա­վոր­վող սո­ցի­ա­լա­կան փոր­ձա­ռու­թյու­նը կա­րող է նպաս­տել կամ խո­չըն­դո­տել ա­վագ դպ­րո­ցա­կա­նի ար­դյու­նա­վետ ին­տեգր­մա­նը հա­սա­րա­կու­թյան մեջ։ Այդ հա­մա­տեքս­տում բու­լին­գը՝ որ­պես ին­տեն­սիվ ու հա­մա­կարգ­ված հո­գե­բա­նա­կան կամ ֆի­զի­կա­կան ճն­շում, դառ­նում է լուրջ մար­տահ­րա­վեր թե՛ սո­վո­րո­ղի, թե՛ կր­թա­կան հա­մա­կար­գի հա­մար։ Այն մեր ի­րա­կա­նու­թյան մեջ նո­րու­թյուն չէ, պար­զա­պես ստա­ցել է նոր ո­րակ ու հն­չե­ղու­թյուն։ Դրս­ևո­րում­ներն ու շար­ժա­ռիթ­նե­րը տար­բեր են, սա­կայն հետ­ևանք­նե­րը նույնն ե­ն․ խեղ­վում է բու­լին­գի են­թարկ­ված ա­վագ դպ­րո­ցա­կա­նի ան­ձի ձևա­վոր­ման ու սո­ցի­ա­լա­կա­նաց­ման գոր­ծըն­թա­ցը։ Ա­վե­լին, բու­լին­գը խա­թա­րում է ա­վագ դպ­րո­ցա­կա­նի սո­ցի­ա­լա­կան փոխ­հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը, ա­ռա­ջաց­նում ի­նք­նան­վաս­տաց­ման, հա­կա­ռակ դեպ­քում՝ ագ­րե­սիվ վար­քագ­ծի ամ­րապն­դում։ Այ­նու­հան­դերձ, դեռևս բու­լին­գը դի­տարկ­վում է ոչ թե որ­պես մար­տահ­րա­վեր, այլ տա­րի­քային ա­ռանձ­նա­հատ­կու­թյուն ու հույ­զե­րի կա­ռա­վար­ման ան­կա­րո­ղու­նա­կու­թյուն։

Հղումներ

1. Amartikian, Armenia lagging in addressing school bullying, Jamnews in English, Jan. 17, 2022. https://jam-news.net/armenia-lagging-in-addressing-school-bullying/ “OlWeus Bullying Prevention Programme - Foundations,” Foundations. https://foundations.org.uk/¬toolkit/-guidebook/¬olweus-bullying-prevention-programme/.

2. Aleksandrovna A.E. and Borisovich B.A., BULLING V SHKOLE KAK KRIMINOLOGIChESKAYA PROBLEMA i UGROZA BEZOPASNOSTI DETEJ, KiberLeninka, 2019. https://cyberleninka.ru/article/n/bulling-v-shkole-kak-kriminologicheskaya-problema-i-ugroza-bezopasnosti-detey . (in Russian)

3. Bochaver A.A. and Khlomov K.D., Kiberbulling: travlya v prostranstve sovremennykh tekhnologiy, Psikhologiya. Zhurnal Vysshey Shkoly Ekonomiki, vol. 11, no. 3, 2007, pp. 177–191. (in Russian)

4. Borisova L.G. and Dakhin A.N., Monitoring shkol'nykh konfliktov: prichiny, vyvody, rekomendatsii, Pedagogicheskie Tekhnologii, no. 1, 2005, pp. 57–72. (in Russian)

5. Dakhin A.N., Bulling v shkole i ne tol’ko…, Sibirskiy Pedagogicheskiy Zhurnal, no. 6, 2015, pp. 208–214. (in Russian)

6. Novikova M.A. and Rean A.A., Vliyanie shkol’nogo klimata na vozniknovenie travli: otechestvennyy i zarubezhnyy opyt issledovaniya, Voprosy obrazovaniya / Educational Studies Moscow, no. 2, 2019, pp. 78–89. (in Russian)

7. Novikova M., Rean A., and Konovalov I., Bulling v rossiyskikh shkolakh: opyt diagnostiki rasprostranennosti, polovozrastnykh osobennostey i svyazi so shkol’nym klimatom, Voprosy obrazovaniya. Educational Studies Moscow, no. 3, 2021, pp. 62–90. (in Russian)

8. Ishak M.S., Sarkowi A., Ahmi A., Abdulrauf-Salau A., and Memon S., Global Research Trends in School Bullying: A Bibliometric analysis, Journal of Educational and Social Research, vol. 13, no. 1, Jan., 2023, p. 91, doi: 10.36941/jesr-2023-0009

9. Kärnä A., Voeten M., Little T.D., Alanen E., Poskiparta E., and Salmivalli C., Effectiveness of the KIVA Antibullying Program: Grades 1–3 and 7–9, Journal of Educational Psychology, vol. 105, no. 2, Oct., 2012, pp. 535–551, doi: 10.1037/a0030417.

10. Bullying, Youth Violence Prevention, Oct. 28, 2024. https://www.cdc.gov/youth-violence/about/about-bullying.html

11. Home | RPPC - Hanrapetakan mankavarzhahogebakan kentron, Last visit: August 31, 2025, https://hmk.am/en/home-en/

12. OlWeus Bullying Prevention Programme - Foundations, Foundations. https://foundations.org.uk/toolkit/guidebook/olweus-bullying-prevention-programme/

13. PREVNet, Types of bullying - PREVNet, PREVNet, Jul. 05, 2024. https://www.prevnet.ca/bullying/types-of-bullying/

Ներբեռնումներ

Հրատարակվել է

2025-12-24

Թողարկում

Հտ․ 7 Հմր․ 2 (2025): «Կրթությունը 21-րդ դարում» գիտամեթոդական միջազգային գրախոսվող հանդես

Բաժին

Մանկավարժության տեսություն

Արտոնագհր

Copyright (c) 2025 Armenuhi Ashikyan, Arevik Ghazaryan

Ստեղծագործական համայնքներ արտոնագիր

Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.

Ինչպես մեջբերել

­ԲՈՒ­ԼԻՆ­ԳԸ ՈՐ­ՊԵՍ ԱՆ­ՁԻ ՍՈ­ՑԻ­Ա­ԼԱ­ԿԱ­ՆԱՑ­ՄԱՆ ԵՎ Ի­ՆՔ­ՆՈՒԹՅԱՆ ՁԵՎԱՎՈՐ­ՄԱՆ ԽՈ­ՉԸՆ­ԴՈՏ Ա­ՎԱԳ ԴՊ­ՐՈ­ՑՈՒՄ. (2025). Կրթությունը 21-րդ դարում, 7(2), 15-26. https://doi.org/10.46991/educ-21st-century.v7.i2.015

Նույն հեղինակ(ներ)ի ամենաշատ կարդացվող հոդվածները

1 2 > >>